تبلیغات
احادیث دینی
شنبه 12 تیر 1389

کلمات قصار از ۱۶۱ تا ۱۸۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۱۶۱
  وَ قَالَ ع : 
تَرْکُ الذَّنْبِ اءَهْوَنُ مِنْ طَلَبِ التَّوْبَهِ.
  و فرمود (ع ): 
گناه نکردن از توبه نمودن آسانتر است .
 ۱۶۲
  وَ قَالَ ع : 
کَمْ مِنْ اءَکْلَهٍ تَمْنُعُ اءَکَلاَتٍ.
  و فرمود (ع ): 
چه بسا یک خوردن مانع خوردنها شود.
 ۱۶۳
  وَ قَالَ ع : 
النَّاسُ اءَعْدَاءُ مَا جَهِلُوا.
  و فرمود (ع ): 
مردم دشمن چیزهائى هستند که نمى دانند
 ۱۶۴
  وَ قَالَ ع : 
مَنِ اسْتَقْبَلَ وُجُوهَ الْآرَاءِ عَرَفَ مَوَاقِعَ الْخَطَإِ.
  و فرمود (ع ): 
هر که از آراء دیگران استقبال کند، مواضع خطا را تواند شناخت .
۱۶۵
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ اءَحَدَّ سِنَانَ الْغَضَبِ لِلَّهِ قَوِیَ عَلَى قَتْلِ اءَشِدَّاءِ الْبَاطِلِ.
  و فرمود (ع ): 
هر که سر نیزه خشم خود را بخاطر خدا تیز کند، در نابود کردن سخت ترین باطلها توانا بود.
 ۱۶۶
  وَ قَالَ ع : 
إِذَا هِبْتَ اءَمْرا فَقَعْ فِیهِ، فَإِنَّ شِدَّهَ تَوَقِّیهِ اءَعْظَمُ مِمَّا تَخَافُ مِنْهُ.
  و فرمود (ع ): 
هرگاه از کارى بترسى خود را به میان آن افکن ، زیرا سختى بر حذر بودن ، بزرگتر از آن چیزى است که از آن مى ترسى .
 ۱۶۷
  وَ قَالَ ع : 
آلَهُ الرِّیَاسَهِ سَعَهُ الصَّدْرِ.
  و فرمود (ع ): 
ابزار سرورى ، شکیبایى در تحمل نامرادیهاست .
 ۱۶۸
  وَ قَالَ ع : 
ازْجُرِ الْمُسِی ءَ بِثَوَابِ الْمُحْسِنِ.
  و فرمود (ع ):
پاداش دادن به نیکوکار، بدکار را رنجه مى دارد.
 ۱۶۹
  وَ قَالَ ع :
احْصُدِ الشَّرَّ مِنْ صَدْرِ غَیْرِکَ بِقَلْعِهِ مِنْ صَدْرِکَ.
  و فرمود (ع ):
بیخ کینه را از دل دیگران برکن ، با برکندن آن از دل خود.
 ۱۷۰
  وَ قَالَ ع :
اللَّجَاجَهُ تَسُلُّ الرَّاءْیَ.
  و فرمود (ع ):
لجاجت و ستیز، تدبیر را دور مى کند.
 ۱۷۱
  وَ قَالَ ع :
الطَّمَعُ رِقُّ مُؤَبَّدٌ.
  و فرمود (ع ):
طمعکارى ، بردگى همیشگى است .
 ۱۷۲
  وَ قَالَ ع :
ثَمَرَهُ التَّفْرِیطِ النَّدَامَهُ، وَ ثَمَرَهُ الْحَزْمِ السَّلاَمَهُ.
  و فرمود (ع ):
ثمره تفریط و کوتاهى در کارها پشیمانى است و ثمره دوراندیشى سلامت است .
 ۱۷۳
  وَ قَالَ ع :
لاَ خَیْرَ فِی الصَّمْتِ عَنِ الْحُکْمِ، کَمَا اءَنَّهُ لاَ خَیْرَ فِی الْقَوْلِ بِالْجَهْلِ.
  و فرمود (ع ):
آنکه سخنش حکمت آمیز است خاموشیش سود ندارد، همانگونه که ، سخن گفتن از روى نادانى را فایدتى نیست .
 ۱۷۴
  وَ قَالَ ع :
مَا اخْتَلَفَتْ دَعْوَتَانِ إِلا کَانَتْ إِحْدَاهُمَا ضَلاَلَهً.
  و فرمود (ع ):
دو دعوى خلاف یکدیگر نباشند، مگر آنکه ، یکى از آنها گمراهى باشد.
 ۱۷۵
  وَ قَالَ ع :
مَا شَکَکْتُ فِی الْحَقِّ مُذْ اءُرِیتُهُ.
  و فرمود (ع ):
از آن وقت که حق را به من نموده اند، در آن تردید نکرده ام .
 ۱۷۶
  وَ قَالَ ع :
مَا کَذَبْتُ وَ لاَ کُذِّبْتُ، وَ لاَ ضَلَلْتُ وَ لاَ ضُلَّ بِی .
  و فرمود (ع ):
دروغ نگفتم و دروغ نشنیده ام . گمراه نشدم و کسى را گمراه نکرده ام .
۱۷۷
  وَ قَالَ ع :
لِلظَّالِمِ الْبَادِی غَدا بِکَفِّهِ عَضَّهٌ.
  و فرمود (ع ):
آنکه نخست دست به ستم گشاید، انگشت ندامت به دندان خواهد گزید.
 ۱۷۸
  وَ قَالَ ع :
الرَّحِیلُ وَشِیکٌ.
  و فرمود (ع ):
کوچ کردن نزدیک است .
 ۱۷۹
  وَ قَالَ ع :
مَنْ اءَبْدَى صَفْحَتَهُ لِلْحَقِّ هَلَکَ عِندَ جَهَلَهِ النّاسِ.
  و فرمود (ع ):
هر که از چهره حق پرده برگیرد، به دست مردم نادان هلاک شود.
 ۱۸۰
  وَ قَالَ ع :
مَنْ لَمْ یُنْجِهِ الصَّبْرُ اءَهْلَکَهُ الْجَزَعُ.
  و فرمود (ع ):
هر که را صبر رهایى ندهد، بیتابى و زارى تباهش سازد.


جمعه 11 تیر 1389

کلمات قصار از ۱۲۱ تا ۱۴۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۱۲۱
  وَ قَالَ ع : 
عَجِبْتُ لِلْبَخِیلِ یَسْتَعْجِلُ الْفَقْرَ الَّذِی مِنْهُ هَرَبَ، وَ یَفُوتُهُ الْغِنَى الَّذِی إِیَّاهُ طَلَبَ، فَیَعِیشُ فِی الدُّنْیَا عَیْشَ الْفُقَرَاءِ، وَ یُحَاسَبُ فِی الْآخِرَهِ حِسَابَ الْاءَغْنِیَاءِ!
وَ عَجِبْتُ لِلْمُتَکَبِّرِ الَّذِی کَانَ بِالْاءَمْسِ نُطْفَهً وَ یَکُونُ غَدا جِیفَهً!
وَ عَجِبْتُ لِمَنْ شَکَّ فِی اللَّهِ وَ هُوَ یَرَى خَلْقَ اللَّهِ!
وَ عَجِبْتُ لِمَنْ نَسِیَ الْمَوْتَ وَ هُوَ یَرَى مِنْ یَمُوتُ!
وَ عَجِبْتُ لِمَنْ اءَنْکَرَ النَّشْاءَهَ الْاءُخْرَى وَ هُوَ یَرَى النَّشْاءَهَ الْاءُولَى .
وَ عَجِبْتُ لِعَامِرٍ دَارَ الْفَنَاءِ وَ تَارِکٍ دَارَ الْبَقَاءِ!
  و فرمود (ع ): 
در شگفتم از بخیل که فقرى را، که همواره از آن مى گریزد، بشتاب مى طلبد و آن توانگرى را، که در طلب اوست ، از دست مى دهد. پس در دنیا، زندگیش به زندگى بینوایان ماند و در آخرت چون توانگران از او حساب مى کشند.
و در شگفتم از متکبر که دیروز نطفه بود و فردا مردارى بیش نخواهد بود.
و در شگفتم از کسى که در خدا شک مى کند و آفریدگان خدا را مى بیند.
و در شگفتم از کسى که مرگ را فراموش مى کند و مردگان را مى بیند.
و در شگفتم از کسى که منکر روز رستاخیز است و حال آنکه ، پدید آمدن نخستین را مى بیند.
و در شگفتم از کسى که دنیاى فانى را آباد مى سازد و جهان باقى را وا مى گذارد.
 ۱۲۲
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ قَصَّرَ فِی الْعَمَلِ ابْتُلِیَ بِالْهَمِّ وَ لاَ حَاجَهَ لِلَّهِ فِیمَنْ لَیْسَ لِلَّهِ فِی مَالِهِ وَ نَفْسِهِ نَصِیبٌ.
  و فرمود (ع ): 
کسى که در عمل کوتاهى کند به اندوه دچار گردد و خداوند را، به کسى که خدا را در مال و جانش نصیبى نباشد، نیازى نیست .
 ۱۲۳
  وَ قَالَ ع : 
تَوَقَّوُا الْبَرْدَ فِی اءَوَّلِهِ وَ تَلَقَّوْهُ فِی آخِرِهِ، فَإِنَّهُ یَفْعَلُ فِی الْاءَبْدَانِ کَفِعْلِهِ فِی الْاءَشْجَارِ: اءَوَّلُهُ یُحْرِقُ وَ آخِرُهُ یُورِقُ.
  و فرمود (ع ): 
در آغاز سرما خود را از آن حفظ کنید و در پایان آن بدان روى نهید زیرا سرما با بدنها همان کند که با درختان کند. در آغاز مى لرزاندشان و در پایان ، برگشان را مى رویاند.
 ۱۲۴
  وَ قَالَ ع : 
عِظَمُ الْخَالِقِ عِنْدَکَ یُصَغِّرُ الْمَخْلُوقَ فِی عَیْنِکَ.
  و فرمود (ع ): 
بزرگى خداوند در نظر تو سبب مى شود که آفریدگان در چشمت خرد آیند.
 ۱۲۵
  وَ قَالَ ع : وَ قَدْ رَجَعَ مِنْ صِفِّینَ فَاءَشْرَفَ عَلَى الْقُبُورِ بِظَاهِرِ الْکُوفَهِ: 
یَا اءَهْلَ الدِّیَارِ الْمُوحِشَهِ وَ الْمَحَالِّ الْمُقْفِرَهِ وَ الْقُبُورِ الْمُظْلِمَهِ، یَا اءَهْلَ التُّرْبَهِ، یَا اءَهْلَ الْغُرْبَهِ، یَا اءَهْلَ الْوَحْدَهِ یَا اءَهْلَ الْوَحْشَهِ، اءَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ سَابِقٌ وَ نَحْنُ لَکُمْ تَبَعٌ لاَحِقٌ، اءَمَّا الدُّورُ فَقَدْ سُکِنَتْ وَ اءَمَّا الْاءَزْوَاجُ فَقَدْ نُکِحَتْ وَ اءَمَّا الْاءَمْوَالُ فَقَدْ قُسِمَتْ، هَذَا خَبَرُ مَا عِنْدَنَا فَمَا خَبَرُ مَا عِنْدَکُمْ؟
ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى اءَصْحَابِهِ فَقَالَ: اءَمَا لَوْ اءُذِنَ لَهُمْ فِی الْکَلاَمِ لَاءَخْبَرُوکُمْ اءَنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَى .
  از صفین بازگشته بود، گذارش به گورستان بیرون کوفه افتاد. چنین فرمود: 
اى ساکنان خانه هاى وحشتزا و محله هاى تهى و گورهاى تاریک ، اى در خاک غنودگان ، اى غریبان ، اى ترسندگان ، شما در رفتن بر ما پیشى گرفته اید و ما از پى شما مى آییم . اما خانه هایتان ، دیگران در آنها آرمیده اند و امّا زنانتان ، دیگران آنان را به زنى گرفته اند، اما اموالتان به میان دیگران تقسیم شده . اینها خبرهایى بود که ما داشتیم ، شما چه خبر دارید.
(سپس ، به اصحابش روى کرد و فرمود:)
اگر اینان رخصت سخن گفتن مى داشتند، به شما مى گفتند که بهترین توشه ها پرهیزگارى است .
 ۱۲۶
  وَ قَالَ ع : وَ قَدْ سَمِعَ رَجُلاً یَذُمُّ الدُّنْیَا: 
اءَیُّهَا الذَّامُّ لِلدُّنْیَا الْمُغْتَرُّ بِغُرُورِهَا الْمُنْخَدِعُ بِاءَبَاطِیلِهَا اءَ تَغْتَرُّ بِالدُّنْیَا ثُمَّ تَذُمُّهَا، اءَنْتَ الْمُتَجَرِّمُ عَلَیْهَا اءَمْ هِیَ الْمُتَجَرِّمَهُ عَلَیْکَ؟ مَتَى اسْتَهْوَتْکَ اءَمْ مَتَى غَرَّتْکَ؟ اءَبِمَصَارِعِ آبَائِکَ مِنَ الْبِلَى ، اءَمْ بِمَضَاجِعِ اءُمَّهَاتِکَ تَحْتَ الثَّرَى ؟ کَمْ عَلَّلْتَ بِکَفَّیْکَ؟ وَ مَرَّضْتَ بِیَدَیْکَ؟ تَبْغِی لَهُمُ الشِّفَاءَ وَ تَسْتَوْصِفُ لَهُمُ الْاءَطِبَّاءَ غَدَاهَ لاَ یُغْنِی عَنْهُمْ دَوَاؤُکَ وَ لاَ یُجْدِی عَلَیْهِمْ بُکَاؤُکَ، لَمْ یَنْفَعْ اءَحَدَهُمْ إِشْفَاقُکَ وَ لَمْ تُسْعَفْ فِیهِ بِطَلِبَتِکَ وَ لَمْ تَدْفَعْ عَنْهُ بِقُوَّتِکَ! وَ قَدْ مَثَّلَتْ لَکَ بِهِ الدُّنْیَا نَفْسَکَ وَ بِمَصْرَعِهِ مَصْرَعَکَ.
إِنَّ الدُّنْیَا دَارُ صِدْقٍ لِمَنْ صَدَقَهَا وَ دَارُ عَافِیَهٍ لِمَنْ فَهِمَ عَنْهَا وَ دَارُ غِنًى لِمَنْ تَزَوَّدَ مِنْهَا وَ دَارُ مَوْعِظَهٍ لِمَنِ اتَّعَظَ بِهَا، مَسْجِدُ اءَحِبَّاءِ اللَّهِ وَ مُصَلَّى مَلاَئِکَهِ اللَّهِ وَ مَهْبِطُ وَحْیِ اللَّهِ وَ مَتْجَرُ اءَوْلِیَاءِ اللَّهِ، اکْتَسَبُوا فِیهَا الرَّحْمَهَ وَ رَبِحُوا فِیهَا الْجَنَّهَ.
فَمَنْ ذَا یَذُمُّهَا وَ قَدْ آذَنَتْ بِبَیْنِهَا وَ نَادَتْ بِفِرَاقِهَا وَ نَعَتْ نَفْسَهَا وَ اءَهْلَهَا، فَمَثَّلَتْ لَهُمْ بِبَلاَئِهَا الْبَلاَءَ وَ شَوَّقَتْهُمْ بِسُرُورِهَا إِلَى السُّرُورِ؟
رَاحَتْ بِعَافِیَهٍ، وَ ابْتَکَرَتْ بِفَجِیعَهٍ، تَرْغِیبا وَ تَرْهِیبا وَ تَخْوِیفا وَ تَحْذِیرا، فَذَمَّهَا رِجَالٌ غَدَاهَ النَّدَامَهِ، وَ حَمِدَهَا آخَرُونَ یَوْمَ الْقِیَامَهِ، ذَکَّرَتْهُمُ الدُّنْیَا فَذَکَّرُوا وَحَدَّثَتْهُمْ فَصَدَّقُوا وَ وَعَظَتْهُمْ فَاتَّعَظُوا.
  وقتى که شنید مردى دنیا را نکوهش مى کند، چنین فرمود: 
اى کسى که دنیا را نکوهش مى کنى و حال آنکه فریفته نیرنگهاى او هستى و به دروغهایش دلباخته اى . آیا هم فریفته دنیا هستى و هم نکوهشش مى کنى آیا تو او را گناهکار مى شمارى یا او تو را گناهکار مى شمارد این دنیا از کى عقل از سرت ربود و سرگردانت نمود از کى فریبت داد آیا به جایى که پدرانت به خواب مرگ رفته اند و پوسیده اند تو را فریفته یا به آنجا که مادرانت در خاک سرد غنوده اند چه بیمارانى را، با دستهایت تیمار داشتى و چه دردمندانى را پرستارى کردى . برایشان شفا طلبیدى و از پزشکان ، اوصاف بیماریشان را پرسیدى . نه داروى تو بى نیازشان کرد نه گریه هایت سودشان بخشید. نه ترس تو فایدتى در بر داشت نه به خواست خود رسیدى و نه ، به نیروى خویش ، بیمارى از آنان دور ساختى . دنیا، براى تو از او نمونه اى ساخت که مرگ او مرگ تو را ماند. دنیا براى کسى که گفتارش را راست انگارد، سراى راستى است و براى کسى که حقیقت آن را دریابد، سراى عافیت است و براى کسى که از آن براى آخرتش توشه برگیرد، سراى توانگرى است و براى کسى که از آن پند پذیرد، سراى اندرز و موعظه است .
دنیا نمازگاه دوستان خداست ، مصلاى ملایکه خداست ، محل نزول وحى خداست ، بازارگاه دوستان خداست که در آن کسب رحمت کنند و سودشان بهشت است . پس چه کسى دنیا را نکوهش مى کند، در حالى که ، دنیا خود نداى فراق در داده و خود و اهل خود را به نیستى هشدار داده محنت و بلایى را که خود بدان گرفتار است ، نمونه محنتها و بلاهاى آخرت گردانید و به شادمانى خود آنان را به شادمانى آخرت راه نمود شب با تندرستى گذشت و بامدادان در سختى فراز آمد. هم ترغیب کند و هم بترساند، هم بیم دهد و هم هشدار. پس ، فردا که روز پشیمانى است ، گروهى نکوهشش کنند و جمعى در قیامت بستایندش . زیرا دنیا به یادشان آورد و آنان نیز به یاد آورند، با آنان سخن گفت ، سخنش را راست شمردند. اندرزشان داد اندرزش را پذیرا آمدند.
 ۱۲۷
  وَ قَالَ ع : 
إِنَّ لِلَّهِ مَلَکا یُنَادِی فِی کُلِّ یَوْمٍ: لِدُوا لِلْمَوْتِ وَ اجْمَعُوا لِلْفَنَاءِ وَ ابْنُوا لِلْخَرَابِ.
  و فرمود (ع ): 
خداوند را ملکى است که در هر روز ندا در مى دهد که بزایید براى مردن و گرد آورید براى فنا شدن و بسازید براى ویران گشتن .
 ۱۲۸
  وَ قَالَ ع : 
الدُّنْیَا دَارُ مَمَرِّ لاَ دَارُ مَقَرِّ وَ النَّاسُ فِیهَا رَجُلاَنِ: رَجُلٌ بَاعَ نَفْسَهُ فَاءَوْبَقَهَا وَ رَجُلٌ ابْتَاعَ نَفْسَهُ فَاءَعْتَقَهَا.
  و فرمود (ع ): 
دنیا سرایى است گذرگاه ، نه سرایى که در آن قرار توان یافت . مردم در دنیا دو گروهند. آنکه ، خود را فروخت و به تباهى افکند و آنکه ، خود را خرید و آزاد کرد.
 ۱۲۹
  وَ قَالَ ع : 
لاَ یَکُونُ الصَّدِیقُ صَدِیقا حَتَّى یَحْفَظَ اءَخَاهُ فِی ثَلاَثٍ: فِی نَکْبَتِهِ وَ غَیْبَتِهِ وَ وَفَاتِهِ.
  و فرمود (ع ): 
دوست را دوست نتوان گفت ، مگر آنگاه ، که در سه جاى آبروى دوست خود نگه دارد. یکجا به هنگامى که به بلایى گرفتار شود و یکى در هنگامى که حاضر نباشد و یکى بعد از مرگش .
 ۱۳۰
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ اءُعْطِیَ اءَرْبَعا لَمْ یُحْرَمْ اءَرْبَعا: مَنْ اءُعْطِیَ الدُّعَاءَ لَمْ یُحْرَمِ الْإِجَابَهَ، وَ مَنْ اءُعْطِیَ التَّوْبَهَ لَمْ یُحْرَمِ الْقَبُولَ، وَ مَنْ اءُعْطِیَ الاِسْتِغْفَارَ لَمْ یُحْرَمِ الْمَغْفِرَهَ، وَ مَنْ اءُعْطِیَ الشُّکْرَ لَمْ یُحْرَمِ الزِّیَادَهَ.
وَ تَصْدیقُ ذلِکَ فى کِتابِ اللّهِ تَعالى ، قالَ الله فِی الدُّعاء:
(ادْعُونِی اءَسْتَجِبْ لَکُمْ) وَ قالَ فِی الاسْتِغْفارِ (وَ مَنْ یَعْمَلْ سُوءا اءَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللّ هَ یَجِدِ اللّ هَ غَفُورا رَحِیما) وَ قالَ فی الشَّکْرِ (لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَاءَزِیدَنَّکُمْ) وَ قالَ فِی التَّوْبَهِ: (إِنَّمَا التَّوْبَهُ عَلَى اللّ هِ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَه الَهٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِنْ قَرِیبٍ فَأُول ئِکَ یَتُوبُ اللّ هُ عَلَیْهِمْ وَ ک انَ اللّ هُ عَلِیما حَکِیما).
  و فرمود (ع ): 
هر که را چهار چیز بدهند، از چهار چیز محروم نماند. کسى را که توفیق دعا دهند از اجابت محروم نماند و کسى را که توفیق توبه دهند از پذیرفته شدن توبه محروم نماند و کسى را که توفیق استغفار دهند از آمرزش محروم نماند و کسى را که توفیق سپاسگزارى دهند از زیادت نعمت محروم نماند.
گواه این دو در کتاب خداى عزّ و جلّ است در باب دعا گوید (مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم (۸)).
و در باب استغفار گوید (هر که کار ناپسندى کند یا به خود ستم روا دارد، آنگاه از خدا آمرزش خواهد، خدا را آمرزنده و مهربان خواهدیافت .(۹)) و در باب شکر گوید (اگر مرا سپاس گویید بر نعمت شما مى افزایم (۱۰)). و در باب توبه گوید (جز این نیست که توبه از آن کسانى است که به نادانى مرتکب کارى زشت مى شوند و زود توبه مى کنند خدا توبه اینان را مى پذیرد و خدا دانا و حکیم است .(۱۱))
۱۳۱
  وَ قَالَ ع : 
الصَّلاَهُ قُرْبَانُ کُلِّ تَقِیِّ وَ الْحَجُّ جِهَادُ کُلِّ ضَعِیفٍ، وَ لِکُلِّ شَیْءٍ زَکَاهٌ وَ زَکَاهُ الْبَدَنِ الصِّیَامُ، وَ جِهَادُ الْمَرْاءَهِ حُسْنُ التَّبَعُّلِ.
  و فرمود (ع ): 
نماز به منزله قربانى هر پرهیزگارى است و حج ، جهاد هر ناتوانى است . و هر چیز را زکاتى است و زکات بدن ، روزه است و جهاد زن ، نیکوداشتن شوى است .
 ۱۳۲
  وَ قَالَ ع : 
اسْتَنْزِلُوا الرِّزْقَ بِالصَّدَقَهِ، مَنْ اءَیْقَنَ بِالْخَلَفِ جَادَ بِالْعَطِیَّهِ.
  و فرمود (ع ): 
روزى را به صدقه دادن فرود آرید و کسى که به عوض یقین داشته باشد در بخشش جوانمردى کند.
 ۱۳۳
  وَ قَالَ ع : 
تَنْزِلُ الْمَعُونَهُ عَلَى قَدْرِ الْمَؤُونَهِ.
  و فرمود (ع ): 
یارى خداوند به مقدار رنج و زحمت هر کس برسد.
 ۱۳۴
  وَ قَالَ ع : 
مَا عَالَ امْرُؤٌ اقْتَصَدَ.
  و فرمود (ع ): 
درویش نشود کسى که میانه روى کند.
 ۱۳۵
  وَ قَالَ ع : 
قِلَّهُ الْعِیَالِ اءَحَدُ الْیَسَارَیْنِ، وَ التَّوَدُّدُ نِصْفُ الْعَقْلِ، وَالْهَمُّ نِصْفُ الْهَرَمِ.
  و فرمود (ع ): 
کم بودن نان خور یکى از دو توانگرى است و دوستى کردن با دیگران نیمى از عقل است و اندوه خوردن ، نیمى از پیرى است .
 ۱۳۶
  وَ قَالَ ع : 
یَنْزِلُ الصَّبْرُ عَلَى قَدْرِ الْمُصِیبَهِ، وَ مَنْ ضَرَبَ عَلَى فَخِذِهِ عِنْدَ مُصِیبَتِهِ حَبِطَ اءَجْرُهُ.
  و فرمود (ع ): 
شکیبایى به قدر مصیبت نازل مى شود، هر کس که به هنگام مصیبت بر زانو زند، پاداشش از میان مى رود.
 ۱۳۷
  وَ قَالَ ع : 
کَمْ مِنْ صَائِمٍ لَیْسَ لَهُ مِنْ صِیَامِهِ إِلا الْجُوعُ وَ الظَّمَأُ، وَ کَمْ مِنْ قَائِمٍ لَیْسَ لَهُ مِنْ قِیَامِهِ إِلا السَّهَرُ وَ الْعَنَاءُ، حَبَّذَا نَوْمُ الْاءَکْیَاسِ وَ إِفْطَارُهُمْ.
  و فرمود (ع ): 
چه بسیار روزه دارى که از روزه اش جز گرسنگى و تشنگى بهره اى نبرد و چه بسا، نمازگزارى که از نمازش جز بیدارى و رنج نصیبى حاصل نکند. خوشا خوابیدن زیرکان و خوشا روزه گشادن ایشان .
 ۱۳۸
  وَ قَالَ ع : 
سُوسُوا إِیمَانَکُمْ بِالصَّدَقَهِ، وَ حَصِّنُوا اءَمْوَالَکُمْ بِالزَّکَاهِ وَ ادْفَعُوا اءَمْوَاجَ الْبَلاَءِ بِالدُّعَاءِ.
  و فرمود (ع ): 
ایمان خود را با صدقه نگه دارید و داراییهاى خود را با دادن زکات حفظ کنید و امواج بلا را با دعا برانید.
 ۱۳۹
  وَ مِنْ کَلاَمٍ لَهُ ع : لِکُمَیْلِ بْنِ زِیَادٍ النَّخَعِیِّ، قَالَ کُمَیْلُ بْنُ زِیَادٍ: 
اءَخَذَ بِیَدِی اءَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیُّ بْنُ اءَبِی طَالِبٍ ع فَاءَخْرَجَنِی إِلَى الْجَبَّانِ فَلَمَّا اءَصْحَرَ تَنَفَّسَ الصُّعَدَاءَ، ثُمَّ قَالَ:
یَا کُمَیْلَ بْنَ زِیَادٍ، إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ اءَوْعِیَهٌ فَخَیْرُهَا اءَوْعَاهَا، فَاحْفَظْ عَنِّی مَا اءَقُولُ لَکَ: النَّاسُ ثَلاَثَهٌ: فَعَالِمٌ رَبَّانِیُّ وَ مُتَعَلِّمٌ عَلَى سَبِیلِ النَّجاهِ، وَ هَمَجٌ رَعَاعٌ، اءَتْبَاعُ کُلِّ نَاعِقٍ یَمِیلُونَ مَعَ کُلِّ رِیحٍ، لَمْ یَسْتَضِیئُوا بِنُورِ الْعِلْمِ وَ لَمْ یَلْجَؤُوا إِلَى رُکْنٍ وَثِیقٍ، یَا کُمَیْلُ، الْعِلْمُ خَیْرٌ مِنَ الْمَالِ، الْعِلْمُ یَحْرُسُکَ وَ اءَنْتَ تَحْرُسُ الْمَالَ وَ الْمَالُ تَنْقُصُهُ النَّفَقَهُ وَ الْعِلْمُ یَزْکُوا عَلَى الْإِنْفَاقِ وَ صَنِیعُ الْمَالِ یَزُولُ بِزَوَالِهِ.
یَا کُمَیْلَ بْنَ زِیَادٍ، مَعْرِفَهُ الْعِلْمِ دِینٌ یُدَانُ بِهِ، بِهِ یَکْسِبُ الْإِنْسَانُ الطَّاعَهَ فِی حَیَاتِهِ وَ جَمِیلَ الْاءُحْدُوثَهِ بَعْدَ وَفَاتِهِ وَ الْعِلْمُ حَاکِمٌ وَ الْمَالُ مَحْکُومٌ عَلَیْهِ.
یَا کُمَیْلُ بْنِ زِیادٍ، هَلَکَ خُزَّانُ الْاءَمْوَالِ وَ هُمْ اءَحْیَاءٌ وَ الْعُلَمَاءُ بَاقُونَ مَا بَقِیَ الدَّهْرُ، اءَعْیَانُهُمْ مَفْقُودَهٌ وَ اءَمْثَالُهُمْ فِی الْقُلُوبِ مَوْجُودَهٌ، هَا إِنَّ هَاهُنَا لَعِلْما جَمّا (وَ اءَشَارَ بِیَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ) لَوْ اءَصَبْتُ لَهُ حَمَلَهً!
بَلَى اُصِیبُ لَقِنا غَیْرَ مَاءْمُونٍ عَلَیْهِ مُسْتَعْمِلاً آلَهَ الدِّینِ لِلدُّنْیَا، وَ مُسْتَظْهِرا بِنِعَمِ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ، وَ بِحُجَجِهِ عَلَى اءَوْلِیَائِهِ؛ اءَوْ مُنْقَادا لِحَمَلَهِ الْحَقِّ لاَ بَصِیرَهَ لَهُ فِی اءَحْنَائِهِ، یَنْقَدِحُ الشَّکُّ فِی قَلْبِهِ لِاءَوَّلِ عَارِضٍ مِنْ شُبْهَهٍ، اءَلاَ لاَ ذَا وَ لاَ ذَاکَ؛ اءَوْ مَنْهُوما بِاللَّذَّهِ سَلِسَ الْقِیَادِ لِلشَّهْوَهِ؛ اءَوْ مُغْرَما بِالْجَمْعِ وَ الاِدِّخَارِ، لَیْسَا مِنْ رُعَاهِ الدِّینِ فِی شَیْءٍ اءَقْرَبُ شَیْءٍ شَبَها بِهِمَا الْاءَنْعَامُ السَّائِمَهُ، کَذَلِکَ یَمُوتُ الْعِلْمُ بِمَوْتِ حَامِلِیهِ.
اللَّهُمَّ بَلَى ، لاَ تَخْلُو الْاءَرْضُ مِنْ قَائِمٍ لِلَّهِ بِحُجَّهٍ: إِمَّا ظَاهِرا مَشْهُورا، وَ إِمَّا خَائِفا مَغْمُورا، لِئَلَّا تَبْطُلَ حُجَجُ اللَّهِ وَ بَیِّنَاتُهُ.
وَ کَمْ ذَا وَ اءَیْنَ؟ اءُولَئِکَ وَ اللَّهِ الْاءَقَلُّونَ عَدَدا وَ الْاءَعْظَمُونَ عِنْدَ اللَّهِ قَدْرا، یَحْفَظُ اللَّهُ بِهِمْ حُجَجَهُ، وَ بَیِّنَاتِهِ حَتَّى یُودِعُوهَا نُظَرَاءَهُمْ، وَ یَزْرَعُوهَا فِی قُلُوبِ اءَشْبَاهِهِمْ، هَجَمَ بِهِمُ الْعِلْمُ عَلَى حَقِیقَهِ الْبَصِیرَهِ، وَ بَاشَرُوا رُوحَ الْیَقِینِ، وَ اسْتَلاَنُوا مَا اسْتَوْعَرَهُ الْمُتْرَفُونَ، وَ اءَنِسُوا بِمَا اسْتَوْحَشَ مِنْهُ الْجَاهِلُونَ، وَ صَحِبُوا الدُّنْیَا بِاءَبْدَانٍ اءَرْوَاحُهَا مُعَلَّقَهٌ بِالْمَحَلِّ الْاءَعْلَى ، اءُولَئِکَ خُلَفَاءُ اللَّهِ فِی اءَرْضِهِ، وَ الدُّعَاهُ إِلَى دِینِهِ، آهِ آهِ شَوْقا إِلَى رُؤْیَتِهِمْ، انْصَرِفْ یَا کُمَیْلُ إِذَا شِئْتَ.
  سخنى از آن حضرت (ع ) به کمیل بن زیاد نخعى (۱۲).کمیل بن زیاد گوید امیر مؤ منان ، على بن ابى طالب ، دست مرا گرفت و از شهر بیرون برد.چون
به صحرا رسیدم آه بلندى کشید و فرمود:
اى کمیل ، دلها چونان ظرفهایند و بهترین آنها نگهدارنده ترین آنهاست . پس ، هر چه مى گویم به خاطر بسپار. مردم سه دسته اند؛ عالمى ربّانى و آموزنده اى که در راه راست گام برمى دارد و سه دیگر همج الرّعاع . یعنى کسانى که از پى هر آواز مى روند و با وزش هر باد به چپ و راست میل مى کنند. از فروغ دانش بهره ور نشده اند و به رکن استوارى پناه نجسته اند. اى کمیل ، علم بهتر از مال است . علم تو را نگه مى دارد و تو باید مال را نگه دارى . مال به هزینه کردن کاسته مى شود و حال آنکه ، از علم هر چه انفاق کنى ، افزونتر شود و آنچه به مال پرورده شود با زوال مال زوال مى یابد.
اى کمیل بن زیاد، شناخت فضیلت علم ، رکنى از ارکان دین است که باید بدان گردن نهاد. به علم است که آدمى ، تا هنگامى که زنده است به اطاعت پروردگارش پردازد و پس از مرگش نام نیک او بر جاى ماند. علم ، حاکم است و مال ، محکوم .
اى کمیل ، مرده اند آنان که گنجوران مال اند، هر چند، به ظاهر زنده اند، ولى عالمان تا جهان برپاى است برجاى اند. اجسادشان از میان مى رود، ولى آثارشان در دلها موجود است . بدان که در اینجا (اشاره به سینه خود فرمود) علمى گرد آمده است ، اگر براى آن عاملانى بیابم . آرى ، یکى را یافتم که نیکو در مى یافت ولى امین نبود. زیرا دین را وسیله رسیدن به دنیا ساخته بود و با نعمت خدا بر بندگان خدا برترى مى فروخت . و مى خواست به حجّت علم ، اولیاى خدا را مغلوب سازد.یا کسى است که پیرو حاملان علم است ، ولى در شناخت رمز و راز علم بصیرتش نیست ، در اولین شبهه که بر او عارض مى شود، شک و تردید در دلش شراره مى افروزد. نه این و نه آن . یا کسى است که سخت خواستار لذت است و در شهوات ، عنان گسیخته و شیفته جمع مال و اندوختن آن . اینان ، هیچیک ، پاسدار دین نباشند.بیش از هر چیز به ستوران چرنده مى مانند. بدین گونه است که علم با مرگ حاملانش مى میرد.
آرى ، زمین هیچگاه از حجت قائم خداوندى خالى نمى ماند. خواه آشکار و مشهور باشد یا ترسان و پنهان از دیده ها. تا حجتها و نشانه هاى روشن دین خدا از میان نرود اینان آیا چند تن هستند، یا در کجایند به خدا سوگند، که شمارشان بس اندک است ، ولى قدر و منزلتشان بسیار است . خداوند به اینان حجتها و نشانه هاى روشن خود را حفظ کند، تا آن را به همانندان خود به ودیعت سپارند و این بذر در دلهاى ایشان بکارند. علم و حقیقت و بصیرت به آنان روى آور شده و روح یقین را یافته اند و آنچه ناز پروردگان ، دشوار پنداشته اند، بر خود آسان ساخته اند. و بر آنچه نادانان از آن مى ترسند انس گرفته اند. به تن همدم دنیایند ولى جانشان به جهان بالا پیوسته است . جانشینان خداوند در روى زمین هستند و داعیان دین اویند. آه ، آه . چه آرزومند دیدارشان هستم . اى کمیل ، اگر خواهى بازگرد.
 ۱۴۰
  وَ قَالَ ع : 
الْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ.
  و فرمود (ع ): 
آدمى در زیر زبان خود پنهان است


پنجشنبه 10 تیر 1389

کلمات قصار نهج البلاغه از ۱۰۱ تا ۱۲۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۱۰۱
  وَ عَنْ نَوْفٍ الْبَکَالِیِّ، قَالَ: رَاءَیْتُ اءَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع ذَاتَ لَیْلَهٍ وَ قَدْ خَرَجَ مِنْ فِرَاشِهِ فَنَظَرَالَى النُّجُومِ فَقَالَ: 
یَا نَوْفُ اءَ رَاقِدٌ اءَنْتَ اءَمْ رَامِقٌ؟
فَقُلْتُ : بَلْ رَامِقٌ یا اَمِیرَ الْمُومِنینَ.
قَالَ یَا نَوْفُ :
طُوبَى لِلزَّاهِدِینَ فِی الدُّنْیَا الرَّاغِبِینَ فِی الْآخِرَهِ، اءُولَئِکَ قَوْمٌ اتَّخَذُوا الْاءَرْضَ بِسَاطا وَ تُرَابَهَا فِرَاشا وَ مَاءَهَا طِیبا وَ الْقُرْآنَ شِعَارا وَ الدُّعَاءَ دِثَارا، ثُمَّ قَرَضُوا الدُّنْیَا ق�%


چهارشنبه 9 تیر 1389

کلمات قصار نهج البلاغه از ۸۱ تا ۱۰۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۸۱
  وَ قَالَ ع : 
بَقِیَّهُ السَّیْفِ اءَبْقَى عَدَدا وَ اءَکْثَرُ وَلَدا.
  و فرمود (ع ): 
آنان که از شمشیر مى رهند، بیش از دیگران بمانند و صاحب فرزندان بیشترى شوند.
 ۸۲
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ تَرَکَ قَوْلَ (لا اءَدْرِی ) اءُصِیبَتْ مَقاتِلُهُ.
  و فرمود (ع ): 
هر که از گفتن (نمى دانم ) سر باز زند به هلاکت رسد.
 ۸۳
  وَ قَالَ ع : 
رَاءْیُ الشَّیْخِ اءَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ جَلَدِ الْغُلامِ.
وَرُوِیَ: مِنْ مَشْهَدِ الْغُلامِ.
  و فرمود (ع ): 
تدبیر پیر را از دلاورى جوان دوست تر دارم .
در روایت دیگراز حضور جوان .
 ۸۴
  وَ قَالَ ع : 
عَجِبْتُ لِمَنْ یَقْنَطُ وَ مَعَهُ الاِسْتِغْفارُ!
  و فرمود (ع ): 
در شگفتم از کسى که از رحمت خداوند نومید مى شود و حال آنکه ، توان آمرزش خواستنش هست .
 ۸۵
  وَ حَکى عنْهُ اءَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ الْباقِرِ ع اءَنَّهُ قَالَ: 
کانَ فِی الْاءَرْضِ اءَمانانِ مِنْ عَذابِ اللَّهِ وَ قَدْ رُفِعَ اءَحَدُهُما فَدُونَکُمُ الْآخَرَ فَتَمَسَّکُوابِهِ.
اءَمَّا الْاءَمانُ الَّذِی رُفِعَ فَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ اءَمّا الْاءَمانُ الْباقِی فَالاسْتِغْفَارُ، قالَ اللَّهُ تَعالَى : وَ ما کانَ اللّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ اءَنْتَ فِیهِمْ وَ ما کانَ اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ.
قال الرضى :
و هذا من محاسن الاستخراج و لطائف الاستنباط.
  ابو جعفر، امام محمد باقر (ع ) از آن حضرت حکایت کند که فرمود: 
بر روى زمین مردم را از عذاب خدا، دو چیز مایه امان بود یکى از آن دو برداشته شد و دیگرى برجاست آنرا بگیرید و بدان تمسک جویید.
آن امان که برداشته شد رسول الله (صلى الله علیه و آله ) بود. و آن امان که برجاى ماند، استغفار است . خداى تعالى فرماید (تا آنگاه که تو در میانشان هستى ، خدا عذابشان نکند و تا آنگاه که از خدا آمرزش مى طلبند خدا عذابشان نخواهد کرد)(۳)
سید رضى گوید :
امام (ع ) این معنى را چه نیکو بیرون کشیده اند و استنباط کرده اند.
۸۶
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ اءَصْلَحَ ما بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ اءَصْلَحَ اللَّهُ ما بَیْنَهُ وَ بَیْنَ النَّاسِ، وَ مَنْ اءَصْلَحَ اءَمْرَ آخِرَتِهِ اءَصْلَحَ اللَّهُ لَهُ اءَمْرَ دُنْیاهُ، وَ مَنْ کانَ لَهُ مِنْ نَفْسِهِ واعِظٌ کانَ عَلَیْهِ مِنَ اللَّهِ حافِظٌ.
  و فرمود (ع ): 
هر که رابطه میان خود و خدا را نیکو سازد، خداوند نیز، رابطه او را با مردم نیکو سازد. و هر که کار آخرت خود را به صلاح آورد، خداوند، کار دنیایش را به صلاح آورد و هر که اندرز دهنده خود باشد از سوى خدا براى او نگهبانى بود.
 ۸۷
  وَ قَالَ ع : 
الْفَقِیهُ کُلُّ الْفَقِیهِ مَنْ لَمْ یُقَنِّطِ النّاسَ مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ، وَ لَمْ یُؤْیِسْهُمْ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ، وَ لَمْ یُؤْمِنْهُمْ مِنْ مَکْرِ اللَّهِ.
  و فرمود (ع ): 
فقیه کامل کسى است که مردم را نه از آمرزش خداوند نومید گرداند و، نه از رحمت حق ماءیوسشان سازد، نه از مکر خدا ایمنى دهد.
 ۸۸
  وَ قَالَ ع : 
اءوْضَعُ الْعِلْمِ ما وَقَفَ عَلَى اللَّسانِ، وَ اءَرْفَعُهُ ما ظَهَرَ فِى الْجَوارِحِ و الْاءَرْکانِ.
  و فرمود (ع ): 
بى قدرترین علمها، علمى است که بر سر زبان باشد و ارجمندترین علمها، علمى است که بر اعضا و ارکان آدمى آشکار شود.
 ۸۹
  وَ قَالَ ع : 
إِنَّ هذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَما تَمَلُّ الْاءَبْدانُ، فَابْتَغُوا لَها طَرائِفَ الْحِکْمَهِ.
  و فرمود (ع ): 
این دلها هم ملول مى شوند، آنسان ، که تن ها ملول مى شوند. پس براى شادمان ساختنشان سخنان نغز و حکمت آمیز بجویید.
 ۹۰
  وَ قَالَ ع : 
لا یَقُولَنَّ اءَحَدُکُمْ (اللَّهُمَّ إِنِّی اءَعُوذُ بِکَ مِنَ الْفِتْنَهِ) لِاءَنَّهُ لَیْسَ اءَحَدٌ إِلا وَ هُوَ مُشْتَمِلٌ عَلَى فِتْنَهٍ، وَ لَکِنْ مَنِ اسْتَعَاذَ فَلْیَسْتَعِذْ مِنْ مُضِلَّاتِ الْفِتَنِ، فَإِنَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ یَقُولُ: وَ اعْلَمُوا اءَنَّما اءَمْوالُکُمْ وَ اءَوْلادُکُمْ فِتْنَهٌ وَ مَعْنَى ذلِکَ اءَنَّهُ یَخْتَبِرُهُمْ بِالْاءَمْوالِ وَ الْاءَوْلادِ لِیَتَبَیَّنَ السَّاخِطَ لِرِزْقِهِ وَ الرَّاضِیَ بِقِسْمِهِ، وَ إِنْ کانَ سُبْحانَهُ اءَعْلَمَ بِهِمْ مِنْ اءَنْفُسِهِمْ، وَ لَکِنْ لِتَظْهَرَ الْاءَفْعالُ الَّتِی بِها یُسْتَحَقُّ الثَّوابُ وَ الْعِقابُ، لِاءَنَّ بَعْضَهُمْ یُحِبُّ الذُّکُورَ وَ یَکْرَهُ الْإِناثَ، وَ بَعْضَهُمْ یُحِبُّ تَثْمِیرَ الْمالِ وَ یَکْرَهُ انْثِلامَ الْحالِ.
قال الرضى :
وَ هذا مِنْ غَرِیبِ ما سُمِعَ مِنْهُ فِی التَّفْسِیرِ.
  و فرمود (ع ): 
کسى از شما نگوید که خداوندا پناه مى برم به تو از آزمایش . زیرا هیچکس نیست مگر آنکه ، به نحوى به آزمایش گرفتار است ، ولى اگر کسى خواهد که به خدا پناه جوید، از او بخواهد که از آزمایشهاى گمراه کننده اش پناه دهد. خداى سبحان مى فرماید (بدانید که داراییها و فرزندان شما وسیله آزمایش شمایند)(۴) معنى آن است که خداوند بندگانش را به اموال و اولاد مى آزماید تا معلوم دارد که چه کسى به روزى او ناخشنود است و چه کسى خشنود. هر چند، خداوند به آنها از خود آنها آگاهتر است ، ولى براى آن است که کارهاى مستحق ثواب را از کارهایى که درخور عقاب است معلوم دارد، زیرا برخى فرزند پسر را دوست دارند و آنان را از دختر خوش نیاید. بعضى بارورساختن مال را مى پسندند و از کاهش آن ناخشنودند.
سید رضى گوید :
و این تفسیرى عجیب است که از آن حضرت شنیده شده .
 ۹۱
  وَ سُئِلَ عَنِ الْخَیْرِ ما هُوَ؟ فَقالَ: 
لَیْسَ الْخَیْرُ اءَنْ یَکْثُرَ مالُکَ وَ وَلَدُکَ وَ لَکِنَّ الْخَیْرَ اءَنْ یَکْثُرَ عِلْمُکَ، وَ اءَنْ یَعْظُمَ حِلْمُکَ، وَ اءَنْ تُباهِیَ النّاسَ بِعِبادَهِ رَبِّکَ، فَإِنْ اءَحْسَنْتَ حَمِدْتَ اللَّهَ، وَ إِنْ اءَسَاءْتَ اسْتَغْفَرْتَ اللَّهَ، وَ لا خَیْرَ فِی الدُّنْیا إِلا لِرَجُلَیْنِ، رَجُلٍ اءَذْنَبَ ذُنُوبا فَهُوَ یَتَدارَکُها بِالتَّوْبَهِ؛ وَ رَجُلٍ یُسارِعُ فِی الْخَیْراتِ، لا یَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ التَّقْوَى ، وَ کَیْفَ یَقِلُّ مَا یُتَقَبَّلُ؟
  هنگامى که از او پرسیدند که خیر چیست ؟ چنین فرمود: 
خیر آن نیست که مالت فراوان یا فرزندانت بسیار باشند، بلکه خیر آن است که علمت افزون و بردباریت بسیار باشد و اگر بر مردم مى بالى ، بالیدنت به پرستش پروردگارت بود. پس اگر نیکى کنى ، خداى را سپاس ‍ گویى و اگر بدى کنى ، از او آمرزش خواهى . در این جهان خیرى نیست ، مگر براى دو کس کسى که گناهى مى کند و به توبه جبرانش مى نماید و کسى که براى کارهاى خیر مى شتابد. عملى که با تقوا تواءم باشد، اندک نیست ، پس چگونه عملى که به درگاه خداوند مقبول افتاده ، اندک باشد.
 ۹۲
  وَ قَالَ ع : 
إِنَّ اءَوْلَى النَّاسِ بِالْاءَنْبِیَاءِ اءَعْلَمُهُمْ بِمَا جَاءُوا بِهِ.
ثُمَّ تَلاَ (ع ):
إِنَّ اءَوْلَى النّ اسِ بِإِبْر اهِیمَ لَلَّذِینَ اَّتبَعُوهُ وَ ه ذَا النَّبِیُّ وَ الَّذِینَ آمَنُوا
ثُمَّ قَالَ: إِنَّ وَلِیَّ مُحَمَّدٍ مَنْ اءَطَاعَ اللَّهَ وَ إِنْ بَعُدَتْ لُحْمَتُهُ وَ إِنَّ عَدُوَّ مُحَمَّدٍ مَنْ عَصَى اللَّهَ وَ إِنْ قَرُبَتْ قَرَابَتُهُ
  و فرمود (ع ): 
نزدیکترین مردم به پیامبران کسانى هستند که به آنچه آورده اند داناتر باشند. سپس این آیه را تلاوت نمود.
(نزدیکترین کسان به ابراهیم همانا پیروان او و این پیامبر و مؤ منان هستند.)(۵)
سپس حضرت علیه السلام فرمود:
دوست محمد (ص ) کسى است که خدا را اطاعت کند، هر چند به نسب از او دور باشد و دشمن محمد (ص ) کسى است که خدا را اطاعت نکند هرچند، خویشاوند نزدیک او بود.
۹۳
  وَ قَدْ سَمِعَ ع رَجُلاً مِنَ الْحَرُورِیَّهِ یَتَهَجَّدُ وَ یَقْرَاءُ فَقَالَ: 
نَوْمٌ عَلَى یَقِینٍ خَیْرٌ مِنْ صَلاَهٍ فِی شَکِّ
  وقتى شنید که یکى از حروریه (۶) نماز شب مى گزارد و قرآن مى خواند چنین فرمود: 
خوابى که با یقین همراه باشد، بهتر است از نماز گزاردن با شک .
 ۹۴
  وَ قَالَ ع : 
اعْقِلُوا الْخَبَرَ إِذَا سَمِعْتُمُوهُ عَقْلَ رِعَایَهٍ لاَ عَقْلَ رِوَایَهٍ فَإِنَّ رُوَاهَ الْعِلْمِ کَثِیرٌ وَ رُعَاتَهُ قَلِیلٌ
  و فرمود (ع ): 
هرگاه خبرى شنیدید آن را نیک بفهمید و در آن بیندیشید، نه اینکه بشنوید و نقل کنید. زیرا نقل کنندگان علم بسیارند ولى ، اندیشه کنندگان در آن اندک اند.
 ۹۵
  وَ قَدْ سَمِعَ رَجُلاً یَقُولُ: إِنّا لِلّ هِ وَ إِنّا إِلَیْهِ ر اجِعُونَ فَقَالَ: 
إِنَّ قَوْلَنَا (إِنّا لِلّهِ) إِقْرَارٌ عَلَى اءَنْفُسِنَا بِالْمُلْکِ وَ قَوْلَنَا وَ (إِنّا إِلَیْهِ ر اجِعُونَ) إِقْرَارٌ عَلَى اءَنْفُسِنَا بِالْهُلْکِ
  و فرمود (ع ): 
بر مردم روزگارى مى آید که مقرّب نبود، مگر سخن چین و خوش طبع ، به شمار نیاید، مگر تبهکار، و مردم منصف را ناتوان خوانند و صدقه را غرامت شمارند و صله رحم را منت نهادن و عبادت را برترى فروختن بر مردم . در این حال ، حکومت ، با مشورت زنان بود و امارت از آن خردان و تدبیر کارها به دست خواجگان .
  شنید که کسى مى گوید انّا لله و انّا الیه راجعون . فرمود: 
وقتى که مى گوییم (انّا لله ...) ما از آن خداییم به فرمانروایى و پادشاهى او اعتراف کرده ایم و چون مى گوییم (انا الیه راجعون ) به سوى او باز مى گردیم ، به هلاکت و از میان رفتن خود اعتراف مى کنیم .
 ۹۶
  وَ قَالَ ع : 
وَ قَدْ مَدَحَهُ قَوْمٌ فِی وَجْهِهِ: اللَّهُمَّ إِنَّکَ اءَعْلَمُ بِی مِنْ نَفْسِی ، وَ اءَنَا اءَعْلَمُ بِنَفْسِی مِنْهُمْ، اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا خَیْرا مِمَّا یَظُنُّونَ وَ اغْفِرْ لَنَا مَا لاَ یَعْلَمُونَ.
  هنگامى که کسى او را رویاروى مى ستود، چنین فرمود: 
بار خدایا، تو از من به خودم داناترى و من خود را بهتر از ایشان مى شناسم . بار خدایا، مرا بهتر از آن دار که اینان مى پندارند و گناهانى را که اینان نمى دانند، براى من بیامرز.
 ۹۷
  وَ قَالَ ع : 
لاَ یَسْتَقِیمُ قَضَاءُ الْحَوَائِجِ إِلا بِثَلاَثٍ: بِاسْتِصْغَارِهَا لِتَعْظُمَ وَ بِاسْتِکْتَامِهَا لِتَظْهَرَ وَ بِتَعْجِیلِهَا لِتَهْنَاءَ.
  و فرمود (ع ): 
برآوردن حاجتها، جز به سه چیز، راست نیاید. خرد شمردن آن تا در نزد خدا بزرگ آید. پنهان داشتن آن تا به هنگام پاداش آشکار شود و شتاب در انجام دادن آن تا گوارا شود.
 ۹۸
  وَ قَالَ ع : 
یَأْتِی عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لاَ یُقَرَّبُ فِیهِ إِلا الْمَاحِلُ وَ لاَ یُظَرَّفُ فِیهِ إِلا الْفَاجِرُ وَ لاَ یُضَعَّفُ فِیهِ إِلا الْمُنْصِفُ؛ یَعُدُّونَ الصَّدَقَهَ فِیهِ غُرْما وَ صِلَهَ الرَّحِمِ مَنّا وَ الْعِبَادَهَ اسْتِطَالَهً عَلَى النَّاسِ! فَعِنْدَ ذَلِکَ یَکُونُ السُّلْطَانُ بِمَشُورَهِ الاْ ماءِ وَ إِمَارَهِ الصِّبْیَانِ وَ تَدْبِیرِ الْخِصْیَانِ.
  و فرمود (ع ): 
بر مردم روزگارى مى آید که مقرّب نبود، مگر سخن چین و خوش طبع ، به شمار نیاید، مگر تبهکار، و مردم منصف را ناتوان خوانند و صدقه را غرامت شمارند و صله رحم را منت نهادن و عبادت را برترى فروختن بر مردم . در این حال ، حکومت ، با مشورت زنان بود و امارت از آن خردان و تدبیر کارها به دست خواجگان .
۹۹
  وَ قَدْ رُئِیَ عَلَیْهِ إِزَارٌ خَلَقٌ مَرْقُوعٌ فَقِیلَ لَهُ فِی ذَلِکَ فَقَالَ: 
یَخْشَعُ لَهُ الْقَلْبُ وَ تَذِلُّ بِهِ النَّفْسُ وَ یَقْتَدِی بِهِ الْمُؤْمِنُونَ.
  جامه اى کهنه و وصله دار بر تن داشت ، در این باب از او پرسیدند فرمود : 
این جامه دل را خاشع و نفس را خوار مى سازد و مؤ منان بدان اقتدا کنند.
 ۱۰۰
  وَ قَالَ ع : 
إِنَّ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهَ عَدُوَّانِ مُتَفَاوِتَانِ وَ سَبِیلاَنِ مُخْتَلِفَانِ، فَمَنْ اءَحَبَّ الدُّنْیَا وَ تَوَلا هَا اءَبْغَضَ الْآخِرَهَ وَ عَادَاهَا وَ هُمَا بِمَنْزِلَهِ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ مَاشٍ بَیْنَهُمَا کُلَّمَا قَرُبَ مِنْ وَاحِدٍ بَعُدَ مِنَ الْآخَرِ وَ هُمَا بَعْدُ ضَرَّتَانِ!
  و فرمود (ع ): 
دنیا و آخرت دو دشمناهمگون اند و دو راه گونه گون . هر که دنیا را دوست بدارد، آخرت را دشمن داشته . دنیا و آخرت به مثابه مشرق و مغرب اند و کسى که میان آن دو سیر مى کند، هرگاه به یکى نزدیک شود از دیگرى دور گردد و یا چون دو زن هستند در نکاح یک شوى .


سه شنبه 8 تیر 1389

کلمات قصار نهج البلاغه از ۶۱ تا ۸۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۶۱
  وَ قَالَ ع : 
اءَهْلُ الدُّنْیا کَرَکْبٍ یُسارُ بِهِمْ وَ هُمْ نِیامٌ.
  و فرمود (ع ): 
مردم دنیا چون کاروانیانى هستند که مى برندشان و آنها در خواب اند.
 ۶۲
  وَ قَالَ ع : 
فَقْدُ الْاءَحِبَّهِ غُرْبَهٌ.
  و فرمود (ع ): 
فقدان دوستان به مثابه غربت است .
۶۳
  وَ قَالَ ع : 
فَوْتُ الْحاجَهِ اءَهْوَنُ مِنْ طَلَبِها إِلى غَیْرِ اءَهْلِها.
  و فرمود (ع ): 
از دست شدن حاجت ، آسانتر است از خواستن آن از نااهلان .
 ۶۴
  وَ قَالَ ع : 
لا تَسْتَحِ مِنْ إِعْطاءِ الْقَلِیلِ، فَإِنَّ الْحِرْمانَ اءَقَلُّ مِنْهُ.
  و فرمود (ع ): 
از بخشش اندک شرمنده مباش ، زیرا نومید ساختن ، اندکتر از آن است .
۶۵
  وَ قَالَ ع : 
الْعَفافُ زِینَهُ الْفَقْرِ، وَ الشُّکْرُ زِینَهُ الْغِنَى .
  و فرمود (ع ): 
پاکدامنى ، زیور بینوایى است و سپاسگزارى ، آرایش توانگرى است .
 ۶۶
  وَ قَالَ ع : 
إِذا لَمْ یَکُنْ ما تُرِیدُ فَلا تُبَلْ کَیْفَ کُنْتَ.
  و فرمود (ع ): 
اگر آنچه مى خواستى میسرت نشد، به هر حال که هستى ، قانع باش .
۶۷
  وَ قَالَ ع : 
لا یُرَى الْجاهِلُ إِلا مُفْرِطا اءَوْ مُفَرِّطا.
  و فرمود (ع ): 
جاهل دیده نشود مگر در افراط یا تفریط.
۶۸
  وَ قَالَ ع : 
إِذا تَمَّ الْعَقْلُ نَقَصَ الْکَلامُ.
  و فرمود (ع ): 
چون عقل به کمال باشد، سخن اندک گردد.
 ۶۹
  وَ قَالَ ع : 
الدَّهْرُ یُخْلِقُ الْاءَبْدانَ، وَ یُجَدِّدُ الْآمالَ، وَ یُقَرِّبُ الْمَنِیَّهَ، وَ یُباعِدُ الْاءُمْنِیَّهَ، مَنْ ظَفِرَ بِهِ نَصِبَ، وَ مَنْ فاتَهُ تَعِبَ.
  و فرمود (ع ): 
روزگار بدنها را فرسوده سازد و آرزوها را تازه گرداند و مرگ را نزدیک و امیدها را دور کند. هر که بر آن ظفر یابد به رنج افتد و هر که از دستش ‍ بدهد، سختى کشد.
 ۷۰
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ إِمَامَا فَعَلَیْهِ اءَنْ یَبْدَاءَ بِتَعْلِیمِْ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِیمِ غَیْرِهِ، وَ لْیَکُنْ تَاءْدِیبُهُ بِسِیرَتِهِ قَبْلَ تَاءْدِیبِهِ بِلِسانِهِ، وَ مُعَلِّمُ نَفْسِهِ وَ مُؤَدِّبُها اءَحَقُّ بِالْإِجْلالِ مِنْ مُعَلِّمِ النّاسِ وَ مُؤَدِّبِهِمْ.
  و فرمود (ع ): 
هر که خود را پیشواى مردم خواهد، باید که پیش از ادب کردن دیگران به ادب کردن خود پردازد و باید که ادب کردن دیگران به کردار باشد، نه به گفتار. کسى که آموزگار و ادب کننده خویش است ، سزاوارتر به تعظیم است ، از آنکه آموزگار و ادب کننده مردم است .
 ۷۱
  وَ قَالَ ع : 
نَفَسُ الْمَرْءِ خُطاهُ إِلى اءَجَلِهِ.
  و فرمود (ع ): 
نفسهاى آدمى ، گامهاى اوست به سوى مرگ .
 ۷۲
  وَ قَالَ ع : 
کُلُّ مَعْدُودٍ مُنْقَضٍ، وَ کُلُّ مُتَوَقَّعٍ آتٍ.
  و فرمود (ع ): 
هر چه شمردنى است به پایان رسد و، هر چه چشم به راه آن هستى ، فرا مى رسد.
 ۷۳
   وَ قَالَ ع : 
إِنَّ الْاءُمُورَ إِذَا اشْتَبَهَتِ اعْتُبِرَ آخِرُها بِاءَوَّلِها.
  و فرمود (ع ): 
چون کارها به هم شبیه گردند آخرشان را به اولشان قیاس کن .
 ۷۴
   ْمُؤْمِنِینَ ع وَ قالَ: فَاءَشْهَدُ لَقَدْ رَاءَیْتُهُ فِی بَعْضِ مَواقِفِهِ وَ قَدْ اءَرْخَى اللَّیْلُ سُدُولَهُ وَ هُوَ قائِمٌ فِی مِحْرابِهِ، قابِضٌ عَلى لِحْیَتِهِ، یَتَمَلْمَلُ تَمَلْمُلَ السَّلِیمِ، وَ یَبْکِی بُکاءَ الْحَزِینِ، وَ یَقُولُ: 
یا دُنْیا یا دُنْیا، إِلَیْکِ عَنِّی ، اءَبِی تَعَرَّضْتِ؟ اءَمْ إِلَیَّ تَشَوَّقْتِ؟ لا حانَ حِینُکِ، هَیْهاتَ! غُرِّی غَیْرِی ، لا حاجَهَ لِی فِیکِ، قَدْ طَلَّقْتُکِ ثَلاثا لا رَجْعَهَ فِیها، فَعَیْشُکِ قَصِیرٌ، وَ خَطَرُکِ یَسِیرٌ، وَ اءَمَلُکِ حَقِیرٌ، آهِ مِنْ قِلَّهِ الزّادِ، وَ طُولِ الطَّرِیقِ، وَ بُعْدِ السَّفَرِ، وَ عَظِیمِ الْمَوْرِدِ.
  در خبر آمده است که چون ضرار بن ضمره الضّبابى بر معاویهداخل شد، معاویه او را از امیرالمؤ منین (ع ) پرسید. ضرار گفت شهادت مى دهم که او را در جایىکه عبادت مى کرد دیدم .شب پرده برافکنده بود و او در محراب خود ایستاده بود. محاسن خود رابه دست گرفته ، چون مار گزیده به خود مى پیچید و چون اندوهگینان مى گریست و مى گفت : 
اى دنیا، اى دنیا، از من دور شو. آیا خود را به من مى نمایانى یا به من مشتاق شده اى هنگام فریبت نزدیک مباد. هیهات دیگرى را بفریب ، مرا به تو نیازى نیست . تو را سه طلاق گفته ام که دیگر در آن بازگشتى نباشد. زندگیت کوتاه است و آرزویت حقیر است . آه ، از اندک بودن راه توشه و درازى راه و دورى سفر و سختى منزلگاه .
 ۷۵
  وَ مِنْ کَلاَمٍ لَهُ ع لِلسَّائِلِ الشّامِیِّ لَمّا سَاءَلَهُ: اءَکانَ مَسِیرُنا إِلَى الشّامِ بِقَضاءٍ مِنَ اللَّهِ وَقَدَرٍ؟ بَعْدَ کَلامٍ طَوِیلٍ هَذا مُخْتارُهُ: 
وَیْحَکَ! لَعَلَّکَ ظَنَنْتَ قَضاءً لازِما وَ قَدَرا حاتِما، لَوْ کانَ ذلِکَ کَذلِکَ لَبَطَلَ الثَّوابُ وَ الْعِقابُ، وَ سَقَطَ الْوَعْدُ وَ الْوَعِیدُ، إِنَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ اءَمَرَ عِبادَهُ تَخْیِیرا، وَ نَهاهُمْ تَحْذِیرا، وَ کَلَّفَ یَسِیرا، وَ لَمْ یُکَلِّفْ عَسِیرا، وَ اءَعْطَى عَلَى الْقَلِیلِ کَثِیرا، وَ لَمْ یُعْصَ مَغْلُوبا، وَ لَمْ یُطَعْ مُکْرِها، وَ لَمْ یُرْسِلِ الْاءَنْبِیاءَ لَعِبا، وَ لَمْ یُنْزِلِ الْکُتُبَ لِلْعِبادِ عَبَثا، وَ لا خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْاءَرْضَ وَ مَا بَیْنَهُما بَاطِلاً ذلِکَ ظَنُّ الَّذِینَ کَفَرُوا، فَوَیْلٌ لِلَّذِینَ کَفَرُوا مِنَ النّارِ.
  هنگامى که کسى از او پرسید آیا رفتن ما به شام ، قضا و قدر خداوند است پاسخى درازفرمود که گزیده اش چنین است : 
واى بر تو، گویا به قضاى لازم و قدر حتمى گمان مى برى اگر چنین باشد دیگر ثواب و عقاب باطل شود و وعد و وعید ساقط گردد. خداوند بندگانش را امر کرده با اختیار و نهى کرده تا بترسند. آنان را به آسان مکلف ساخته و به دشوار مکلّف نساخته . در برابر عمل اندک ، پاداشهاى بسیار داده است . نباید مغلوبش پندارند و نافرمانیش کنند و نباید از روى اکراه اطاعتش نمایند. او پیامبران را به بازیچه نفرستاد و، بعبث ، کتابهاى آسمانى را نازل ننمود و آسمان و زمین را و آنچه میان آنهاست به باطل نیافریده . (این گمان کسانى است که کافر شده اند و واى بر کسانى که کافر شده اند از آتش .)(۲)
 ۷۶
  وَ قَالَ ع : 
خُذِ الْحِکْمَهَ اءَنّى کانَتْ، فَإِنَّ الْحِکْمَهَ تَکُونُ فِی صَدْرِ الْمُنافِقِ فَتَلَجْلَجُ فِی صَدْرِهِ حَتَّى تَخْرُجَ فَتَسْکُنَ إِلَى صَواحِبِها فِی صَدْرِ الْمُؤْمِنِ.
  و فرمود (ع ): 
حکمت را در هر جا که باشفراگیر که گاه در سینه منافق باشد و در آنجا آرام نگیرد تا بیرون آید و، با همانندان خود در سینه مؤ من جاى گیرد.
 ۷۷
  وَ قَالَ ع فى مَثَلِ ذلِکَ: 
الْحِکْمَهُ ضالَّهُ الْمُؤْمِنِ، فَخُذِ الْحِکْمَهَ وَ لَوْ مِنْ اءَهْلِ النِّفاقِ.
  و فرمود (ع ): 
حکمت گمشده مؤ من است . پس حکمت را فراگیر، هر چند، از زبان منافقان باشد.
 ۷۸
  وَ قَالَ ع : 
قِیمَهُ کُلِّ امْرِئٍ ما یُحْسِنُهُ.
قال الرضی :
و هذه الْکَلِمَهُ الَّتِی لا تُصابُ لَها قِیمَهُ، وَ لا تُوزَنُ بِها حِکْمَهُ وَ لا تُقْرَنُ إ لَیْها کَلِمَهُ.
  و فرمود (ع ): 
ارزش هر کس چیزى است که نیکویش مى داند.
رضى گوید:
این سخن را بها نتوان کرد که هیچ سخن حکمت آمیزى همسنگ آن نیست و هیچ کلامى قرین آن نتواند بود.
 ۷۹
  وَ قَالَ ع : 
اءُوصِیکُمْ بِخَمْسٍ لَوْ ضَرَبْتُمْ إِلَیْها آباطَ الْإِبِلِ لَکانَتْ لِذلِکَ اءَهْلاً: لا یَرْجُوَنَّ اءَحَدٌ مِنْکُمْ إِلا رَبَّهُ، وَ لا یَخافَنَّ إِلا ذَنْبَهُ، وَ لا یَسْتَحِیَنَّ اءَحَدٌ مِنْکُمْ إِذا سُئِلَ عَمّا لا یَعْلَمُ اءَنْ یَقُولَ لا اءَعْلَمُ، وَ لا یَسْتَحِیَنَّ اءَحَدٌ إِذا لَمْ یَعْلَمِ الشَّیْءَ اءَنْ یَتَعَلَّمَهُ، وَ عَلَیْکُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّ الصَّبْرَ مِنَ الْإِیمانِ کَالرَّاءْسِ مِنَ الْجَسَدِ، وَ لا خَیْرَ فِی جَسَدٍ لا رَاءْسَ مَعَهُ، وَ لا فِی إِیمانٍ لا صَبْرَ مَعَهُ.
  و فرمود (ع ): 
شما را به پنج چیز وصیت مى کنم که براى به دست آوردن آنها اگر بر شتر سوار شوید و تند بتازید، شایسته است هیچ یک از شما جز به پروردگار خود امید نبندد و از چیزى جز گناه خود نترسد و اگر چیزى که از او پرسند که نداند از گفتن (نمى دانم ) شرمنده نباشد و از آموختن چیزى که نمى داند، ننگ نداشته باشد. بر شما باد به شکیبایى ، زیرا شکیبایى نسبت به ایمان چون سر است نسبت به بدن ، در بدنى که سر نباشد، خیرى نیست . همچنین است در ایمانى که با شکیبایى تواءم نباشد.
 ۸۰
  وَ قَالَ ع : 
لِرَجُلٍ اءَفْرَطَ فِی الثَّناءِ عَلَیْهِ، وَ کانَ لَهُ مُتَّهِما: اءَنَا دُونَ ما تَقُولُ وَ فَوْقَ ما فِی نَفْسِکَ.
  به مردى که در ستایش او افراط مى کرد و او مى دانست که دلش با زبانش یکى نیست چنینفرمود: 
من فروترم از آنچه مى گویى و فراترم از آنچه در دل دارى .


دوشنبه 7 تیر 1389

کلمات قصار نهج البلاغه از ۴۱ تا ۶۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۴۱
  وَ قَالَ ع فِی ذِکْرِ خَبّابِ بْنِ الْاءَرَتِّ: 
یَرْحَمُ اللَّهُ خَبَّابا فَلَقَدْ اءَسْلَمَ راغِبا، وَ هاجَرَ طائِعا، وَ قَنِعَ بِالْکَفافِ، وَ رَضِیَ عَنِ اللَّهِ وَ عاشَ مُجاهِدا، طُوبى لِمَنْ ذَکَرَ الْمَعادَ، وَ عَمِلَ لِلْحِسابِ، وَ قَنِعَ بِالْکَفافِ، وَ رَضِیَ عَنِ اللَّهِ.
  هنگامى که از خبّاب بن الارت (۱) یاد مى کرد چنین فرمود: 
خداوند خبّاب بن الارتّ را رحمت کند. به رغبت اسلام آورد و در عین اطاعت ، مهاجرت کرد و به آنچه روزیش داده بودند، قناعت نمود و از خدا راضى بود و مجاهد زیست . خوشا به حال کسى که همواره به یاد معاد باشد و براى روز حساب عمل کند و به آنچه روزیش داده اند، قانع باشد و از خداى راضى .
 ۴۲
  وَ قَالَ ع : 
لَوْ ضَرَبْتُ خَیْشُومَ الْمُؤْمِنِ بِسَیْفِی هَذا عَلى اءَنْ یُبْغِضَنِی ما اءَبْغَضَنِی ، وَ لَوْ صَبَبْتُ الدُّنْیا بِجَمَّاتِها عَلَى الْمُنافِقِ عَلى اءَنْ یُحِبَّنِی ما اءَحَبَّنِی ، وَ ذلِکَ اءَنَّهُ قُضِیَ فَانْقَضى عَلى لِسانِ النَّبِیِّ الْاءُمِّیِّ ص اءَنَّهُ قالَ: (یا عَلِیُّ لا یُبْغِضُکَ مُؤْمِنٌ، وَ لا یُحِبُّکَ مُنافِقٌ).
  و فرمود (ع ): 
اگر به این شمشیرم بر بینى مؤ من زنم که با من دشمن شود، دشمن نشود و اگر همه جهان را به کام منافق ریزم که با من دوست گردد، دوست نگردد. و این ، از آنروست ، که حکم خداى بر زبان پیامبر امّى (صلى الله علیه و آله ) گذشت که فرمود یا على ، مؤ من تو را دشمن نشود و منافق دوست نگرد
 ۴۳
  وَ قَالَ ع : 
سَیِّئَهٌ تَسُوءُکَ خَیْرٌ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ حَسَنَهٍ تُعْجِبُکَ.
  و فرمود (ع ): 
گناهى که اندوهگینت سازد، در نزد خدا بهتر است از کار نیکى که به خودپسندیت وادارد.
 ۴۴
  وَ قَالَ ع : 
قَدْرُ الرَّجُلِ عَلى قَدْرِ هِمَّتِهِ، وَ صِدْقُهُ عَلى قَدْرِ مُرُوْءَتِهِ، وَ شَجاعَتُهُ عَلى قَدْرِ اءَنَفَتِهِ، وَ عِفَّتُهُ عَلَى قَدْرِ غَیْرَتِهِ.
  و فرمود (ع ): 
مقام و مرتبت هرکس به قدر همت اوست و صدق او به قدر جوانمردى اوست و شجاعتش به قدر حمیّت اوست و عفّت او به قدر غیرت اوست .
 ۴۵
  وَ قَالَ ع : 
الظَّفَرُ بِالْحَزْمِ، وَالْحَزْمُ بِإِجالَهِ الرَّاءْیِ، وَالرَّاءْیُ بِتَحْصِینِ الْاءَسْرَارِ.
  و فرمود (ع ): 
پیروزى به دوراندیشى است و دوراندیشى به جولان اندیشه و اندیشه به نگاه داشتن اسرار است .
 ۴۶
  وَ قَالَ ع : 
احْذَرُوا صَوْلَهَ الْکَرِیمِ إِذا جاعَ، وَاللَّئِیمِ إِذا شَبِعَ.
  و فرمود (ع ): 
از تعرض کریمان ، چون گرسنه شوند و از تعرض فرومایگان ، چون سیر شوند، حذر کنید.
 ۴۷
  وَ قَالَ (ع ): 
قُلُوبُ الرِّجالِ وَحْشِیَّهٌ فَمَنْ تَاءَلَّفَها اءَقْبَلَتْ عَلَیْهِ.
  و فرمود (ع ): 
دلهاى مردان رمنده است ، هر که آنها را به دست آورد، به او روى نهند.
 ۴۸
  وَ قَالَ ع : 
عَیْبُکَ مَسْتُورٌ ما اءَسْعَدَکَ جَدُّکَ.
  و فرمود (ع ): 
عیب تو پوشیده است تا بخت مساعد توست .
 ۴۹
  وَ قَالَ ع : 
اءَوْلَى النَّاسِ بِالْعَفْوِ اءَقْدَرُهُمْ عَلَى الْعُقُوبَهِ.
  و فرمود (ع ): 
سزاوارترین مردم به عفو تواناترین آنهاست به عقوبت .
 ۵۰
  وَ قَالَ ع : 
السَّخاءُ ما کانَ ابْتِداءً، فَاءَمّا ما کانَ عَنْ مَسْاءَلَهٍ فَحَیاءٌ وَ تَذَمُّمٌ.
  و فرمود (ع ): 
سخاوت هنگامى است که بخشش بدون سؤ ال بود و پس از سؤ ال یا از شرم است و یا از بیم بدگویى مردم .
 ۵۱
  وَ قَالَ ع : 
لا غِنى کَالْعَقْلِ، وَ لا فَقْرَ کَالْجَهْلِ، وَ لا مِیراثَ کَالْاءَدَبِ، وَ لا ظَهِیرَ کَالْمُشَاوَرَهِ.
  و فرمود (ع ): 
هیچ بى نیازیى چون عقل و هیچ بینوایى چون جهل و هیچ میراثى چون ادب و هیچ پشتیبانى چون راءى زدن با دیگران نباشد.
 ۵۲
  وَ قَالَ ع : 
الصَّبْرُ صَبْرانِ: صَبْرٌ عَلى ما تَکْرَهُ، وَ صَبْرٌ عَمّا تُحِبُّ.
  و فرمود (ع ): 
صبر بر دو گونه است : یکى صبر در آنچه آن را ناخوش مى دارى و یکى صبر از آنچه دوستش مى دارى .
 ۵۳
  وَ قَالَ ع : 
الْغِنى فِی الْغُرْبَهِ وَطَنٌ، وَالْفَقْرُ فِی الْوَطَنِ غُرْبَهٌ.
  و فرمود (ع ): 
توانگرى در غربت ، وطن است و فقر در وطن ، غربت است .
۵۴
  وَ قَالَ ع : 
الْقَناعَهُ مالٌ لا یَنْفَدُ.
قال الرضى :
وَ قَدْ رُوِىٍَّ هذَا الْکَلامُ عَنِ النَّبىٍِّّ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ.
  و فرمود (ع ): 
قناعت ثروتى است که از میان نرود. این سخن از پیامبر (ص ) هم روایت شده است .
 ۵۵
  وَ قَالَ ع : 
الْمَالُ مَادَّهُ الشَّهَواتِ.
  و فرمود (ع ): 
ثروت اصل و مایه شهوتهاست .
 ۵۶
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ حَذَّرَکَ کَمَنْ بَشَّرَکَ.
  و فرمود (ع ): 
آنکه تو را از چیزى بر حذر مى دارد، همانند کسى است که تو را مژده اى مى رساند.
 ۵۷
  وَ قَالَ ع : 
اللِّسانُ سَبُعٌ إِنْ خُلِّیَ عَنْهُ عَقَرَ.
  و فرمود (ع ): 
زبان ، درنده اى است که اگر به خود واگذارندش ، بگزد.
 ۵۸
  وَ قَالَ ع :
الْمَرْاءَهُ عَقْرَبٌ حُلْوَهُ اللَّسْبَهِ.
  و فرمود (ع ): 
زن کژدمى است که گزیدنش شیرین است .
۵۹
  وَ قَالَ ع : 
إ ظِذا حُیِّیتَ بِتَحِیَّهٍ فَحَیِّ بِاءَحْسَنَ مِنْها، وَ إِذا اءُسْدِیَتْ إِلَیْکَ یَدٌ فَکافِئْها بِما یُرْبِی عَلَیْها، وَ الْفَضْلُ مَعَ ذلِکَ لِلْبادِئ .
و فرمود (ع ): 
چون تو را درود گفتند، در پاسخ ، درودى بهتر گوى و چون دستى از سر احسان به سوى تو دراز شد، به احسانى بیشتر، پاداشش ده و فضیلت از آن کسى است که آغاز کرده است .

 ۶۰
  وَ قَالَ ع : 
الشَّفِیعُ جَناحُ الطّالِبِ.
  و فرمود (ع ): 
شفاعت کننده ، براى کسى که طالب چیزى است ، چونان بال است براى پرنده .


یکشنبه 6 تیر 1389

کلمات قصار نهج البلاغه از ۲۱تا۴۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۲۱
  وَ قَالَ ع : 
لَنَا حَقُّ فَإِنْ اءُعْطِینَاهُ وَ إِلا رَکِبْنَا اءَعْجَازَ الْإِبِلِ وَ إِنْ طَالَ السُّرَى .
قال الرضى :
وَ هذَا مِنْ لَطِیفِ الْکَلامِ وَ فَصیحِهِ، وَ مَعْناهُ اءَنا إ ن لَمْ نُعْطَ حَقِّنا اءَذِلاء، وَ ذلِکَ اءَنَّ الرَّدیفَ یَرْکَبُ عَجُزَ الْبَعیرِ کالْعَبْدِ وَالا سِیرِ وَ مَنْ یَجرِی مَجراهُما.
  و فرمود (ع ): 
ما را حقى است که اگر آن را به ما دادند، بگیریم و اگر ندادند، بر ترک شتر سوار مى شویم ، هر چند، سیر در شب باشد و به دراز کشد.
شریف رضى گوید :
این سخن ، سخنى لطیف و فصیح است . یعنى اگر حق ما را ندهند، ما در زمره خوارشدگان باشیم زیرا بنده و اسیر و امثال آنها را بر سرین شتر مى نشانند یعنى پشت سر آنکه شتر را مى راند).
۲۲
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ اءَبْطَاءَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ یُسْرِعْ بِهِ حَسْبَهُ.
  و فرمود (ع ): 
هر که در کارها درنگ کند، شرف نسب ، سبب سرعت در کارش ‍ نشود.
 ۲۳
  وَ قَالَ ع : 
مِنْ کَفَّاراتِ الذُّنُوبِ الْعِظامِ إِغاثَهُ الْمَلْهُوفِ، وَالتَّنْفِیسُ عَنِ الْمَکْرُوبِ.
  و فرمود (ع ): 
از کفاره هاى گناهان بزرگ ، به فریاد رسیدن ستمدیدگان است و شاد کردن غمگینان .
  ۲۴
  وَ قَالَ ع : 
یَا ابْنَ آدَمَ إِذا رَاءَیْتَ رَبَّکَ سُبْحانَهُ یُتابِعُ عَلَیْکَ نِعَمَهُ وَ اءَنْتَ تَعْصِیهِ فَاحْذَرْهُ.
  و فرمود (ع ): 
اى پسر آدم ، اگر دیدى که خداى سبحان ، نعمتش را پى درپى به تو ارزانى مى دارد و تو نافرمانیش مى کنى ، از کیفر او بترس .
۲۵
  وَ قَالَ ع : 
مَا اءَضْمَرَ اءَحَدٌ شَیْئا إِلا ظَهَرَ فِی فَلَتَاتِ لِسانِهِ وَ صَفَحاتِ وَجْهِهِ.
  و فرمود (ع ): 
هیچکس چیزى را در دل نهان ننمود، مگر آنکه ، در سخن نابجایى که از دهانش مى پرد، یا در صفحات چهره اش ، هویدا شود.
 ۲۶
  وَ قَالَ ع : 
امْشِ بِدائِکَ ما مَشَى بِکَ.
  و فرمود (ع ): 
تا درد همراه توست تو نیز با او همراهى کن .
  ۲۷
  وَ قَالَ ع : 
اءَفْضَلُ الزُّهْدِ إِخْفاءُ الزُّهْدِ.
  و فرمود (ع ): 
برترین پارساییها آن است که در نهان باشد.
  ۲۸
  وَ قَالَ ع : 
إِذا کُنْتَ فِی إِدْبارٍ وَالْمَوْتُ فِی إِقْبالٍ فَما اءَسْرَعَ الْمُلْتَقَى !
  و فرمود (ع ): 
اگر تو روى به بازگشت نهاده باشى و مرگ روى در آمدن داشته باشد، چه زود به هم خواهید رسید.
  ۲۹
  وَ قَالَ ع : 
الْحَذَرَ الْحَذَرَ فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَتَرَ حَتّى کَاءَنَّهُ قَدْ غَفَرَ!
  و فرمود (ع ): 
بترسید، بترسید، به خدا سوگند، که گاه چنان گناه را مى پوشاند که پندارى آن را بخشیده است .
 ۳۰
  وَ سُئِلَ ع عَنِ الْإِیمَانِ فَقَالَ: 
الْإِیمَانُ عَلى اءَرْبَعِ دَعائِمَ: عَلَى الصَّبْرِ وَالْیَقِینِ وَالْعَدْلِ وَالْجِهادِ.
فَالصَّبْرُ مِنْها عَلى اءَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى الشَّوْقِ وَالشَّفَقِ وَالزُّهْدِ وَالتَّرَقُّبِ، فَمَنِ اشْتاقَ إِلَى الْجَنَّهِ سَلا عَنِ الشَّهَواتِ، وَ مَنْ اءَشْفَقَ مِنَ النَّارِ اجْتَنَبَ الْمُحَرَّماتِ، وَ مَنْ زَهِدَ فِی الدُّنْیَا اسْتَهانَ بِالْمُصِیباتِ، وَ مَنِ ارْتَقَبَ الْمَوْتَ سارَعَ فِى الْخَیْراتِ.
وَالْیَقِینُ مِنْهَا عَلَى اءَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى تَبْصِرَهِ الْفِطْنَهِ، وَ تَاءَوُّلِ الْحِکْمَهِ، وَ مَوْعِظَهِ الْعِبْرَهِ، وَ سُنَّهِ الْاءَوَّلِینَ، فَمَنْ تَبَصَّرَ فِی الْفِطْنَهِ تَبَیَّنَتْ لَهُ الْحِکْمَهُ، وَ مَنْ تَبَیَّنَتْ لَهُ الْحِکْمَهُ عَرَفَ الْعِبْرَهَ، وَ مَنْ عَرَفَ الْعِبْرَهَ فَکَاءَنَّمَا کَانَ فِى الْاءَوَّلِینَ.
وَالْعَدْلُ مِنْهَا عَلَى اءَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى غَائِصِ الْفَهْمِ، وَ غَوْرِ الْعِلْمِ، وَ زُهْرَهِ الْحُکْمِ، وَ رَسَاخَهِ الْحِلْمِ، فَمَنْ فَهِمَ عَلِمَ غَوْرَ الْعِلْمِ، وَ مَنْ عَلِمَ غَوْرَ الْعِلْمِ صَدَرَ عَنْ شَرَائِعِ الْحُکْمِ، وَ مَنْ حَلُمَ لَمْ یُفَرِّطْ فِی اءَمْرِهِ وَ عَاشَ فِی النَّاسِ حَمِیدا.
وَالْجِهَادُ مِنْهَا عَلَى اءَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى الْاءَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ، وَالنَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ، وَالصِّدْقِ فِی الْمَوَاطِنِ وَ شَنَآنِ الْفَاسِقِینَ، فَمَنْ اءَمَرَ بِالْمَعْرُوفِ شَدَّ ظُهُورَ الْمُؤْمِنِینَ، وَ مَنْ نَهَى عَنِ الْمُنْکَرِ اءَرْغَمَ اءُنُوفَ الْمُنافِقِینَ، وَ مَنْ صَدَقَ فِی الْمَوَاطِنِ قَضَى مَا عَلَیْهِ، وَ مَنْ شَنِئَ الْفَاسِقِینَ وَ غَضِبَ لِلَّهِ غَضِبَ اللَّهُ لَهُ وَ اءَرْضَاهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ.
وَالْکُفْرُ عَلَى اءَرْبَعِ دَعَائِمَ: عَلَى التَّعَمُّقِ، وَالتَّنَازُعِ، وَالزَّیْغِ، وَالشِّقَاقِ، فَمَنْ تَعَمَّقَ لَمْ یُنِبْ إِلَى الْحَقِّ، وَ مَنْ کَثُرَ نِزَاعُهُ بِالْجَهْلِ دَامَ عَمَاهُ عَنِ الْحَقِّ، وَ مَنْ زَاغَ سَاءَتْ عِنْدَهُ الْحَسَنَهُ، وَ حَسُنَتْ عِنْدَهُ السَّیِّئَهُ، وَ سَکِرَ سُکْرَ الضَّلاَلَهِ، وَ مَنْ شَاقَّ وَعُرَتْ عَلَیْهِ طُرُقُهُ، وَ اءَعْضَلَ عَلَیْهِ اءَمْرُهُ، وَ ضَاقَ عَلَیْهِ مَخْرَجُهُ.
وَالشَّکُّ عَلَى اءَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى التَّمَارِی ، وَالْهَوْلِ وَالتَّرَدُّدِ، وَالاِسْتِسْلاَمِ، فَمَنْ جَعَلَ الْمِرَاءَ دَیْدَنا لَمْ یُصْبِحْ لَیْلُهُ، وَ مَنْ هَالَهُ مَا بَیْنَ یَدَیْهِ نَکَصَ عَلَى عَقِبَیْهِ، وَ مَنْ تَرَدَّدَ فِی الرَّیْبِ وَطِئَتْهُ سَنَابِکُ الشَّیَاطِینِ، وَ مَنِ اسْتَسْلَمَ لِهَلَکَهِ الدُّنْیَا وَالْآخِرَهِ هَلَکَ فِیهِمَا.
قال الرضى :
وَ بَعْدَ هذا کَلام تَرَکْنا ذِکْرَهُ خَوفَ الا طالَه والْخُرُوجِ عَنِ الْغَرَضِ الْمَقْصُودِ فِی هذا الْکِتابِ.
  از امیرالمؤ منین معنى ایمان را پرسیدند، فرمود: 
شکیبایى را نیز چهار شعبه است : شوق و ترس و پارسایى و انتظار. پس ، هر که در او شوق بهشت باشد، باید که از شهوات دورى جوید و هر که از آتش دوزخ ترسد، باید که از محرمات اجتناب کند، و هر که در دنیا پارسایى گزیند، تحمل مصیبتها بر وى آسان شود و هر که در انتظار مرگ باشد، به کارهاى نیک شتاب کند.
و یقین را چهار شعبه است : بینایى هوشمندانه و دریافت از روى حکمت و پند گرفتن از چیزهاى عبرت آمیز و رفتن به روش پیشینیان . هر که از روى هوشمندى نگرد، حکمت بر وى آشکار شود و هر که از حکمت بر وى آشکار شود، آموخته است که چگونه از حوادث عبرت گیرد و هر که عبرت گرفتن را آموزد، گویى با گذشتگان در گذشته ، زیسته است .
و عدالت را چهار شعبه است : فهمى که به عمق چیزها رسد و علمى که حقایق را دریابد و داورى کردنى نیکو و راسخ بودن در بردبارى . آنکه نیکو فهم کند به عمق دانایى رسد و هر که به عمق دانایى رسد، از آبشخور احکام دین سیراب بیرون آید و هر که بردبارى را شعار خود سازد، در کارها تقصیر ننماید و در میان مردم ، ستوده زیست کند.
جهاد را نیز چهار شعبه است : امر به معروف و نهى از منکر و پیکار در راه دین و دشمنى با فاسقان . پس ، هر که امر به معروف کند، مؤ منان را پشتیبانى نیکوست و هر که نهى از منکر نماید، بینى منافقان را بر خاک مالیده و هر که در راه خدا پیکار کند، آنچه را بر عهده داشته به جاى آورده و هر که با فاسقان دشمنى کند و براى خدا خشمگین شود، خدا را در روز جزا خشنود ساخته است .
کفر را چهار پایه است : کنجکاوى بیهوده و خصومت کردن و انحراف از حق و دشمنى ورزیدن . کسى که در کارها بیهوده کنجکاوى کند، به حق نرسد. هر که به سبب نادانى به خصومت پردازد، همواره دیده اش از دیدن حق نابینا باشد و هر که از حق منحرف گردد، نیکى را بدى انگارد و بدى را نیکى پندارد و به باده گمراهى مست شود و هر که دشمنى ورزد، راههایش ناهموار و پر وحشت گردد و کارش دشوار شود و راه بیرون شدن بر او بسته ماند.
شک را نیز چهار شعبه است : جدال بیهوده و هول و هراس و دودلى و تسلیم . هر که جدال را عادت خود سازد شبش به روز بدل نگردد و هر که از کارهایى که در پیش دارد بترسد، واپس ماند و به مقصود نرسد و هر که به تردید و دودلى گرفتار آید، پس سپر سمهاى شیاطین شود و هر که به تباهى دنیا و آخرت تن در دهد، هم در دنیا هلاک شود و هم در آخرت .
رضى گوید:
پس از این کلامى است ، که ما از ذکر آن خوددارى کردیم از بیم به درازکشیدن سخن و خارج بودنش از موضوع ما.
  ۳۱
  وَ قَالَ ع : 
فَاعِلُ الْخَیْرِ خَیْرٌ مِنْهُ، وَ فَاعِلُ الشَّرِّ شَرُّ مِنْهُ.
  و فرمود (ع ): 
نیکوکار از کار نیکویش بهتر است و، بدکار از کار بدش بدتر.
 ۳۲
  وَ قَالَ ع : 
کُنْ سَمْحا وَ لاَ تَکُنْ مُبَذِّرا، وَ کُنْ مُقَدِّرا وَ لاَ تَکُنْ مُقَتِّرا.
  و فرمود (ع ): 
بخشنده باش و اسرافکار مباش و میانه رو باش و سختگیر مباش .
۳۳
  وَ قَالَ ع : 
اءَشْرَفُ الْغِنَى تَرْکُ ا۰لْمُنَى .
  و فرمود (ع ): 
برترین توانگرى ترک آرزوهاست .
 ۳۴
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ اءَسْرَعَ إِلَى النَّاسِ بِمَا یَکْرَهُونَ قَالُوا فِیهِ مَا لاَ یَعْلَمُونَ.
  و فرمود (ع ): 
هر که به کارى بشتابد، که مردمش ناخوش دارند، درباره اش آن گویند که ندانند.
  ۳۵
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ اءَطَالَ الْاءَمَلَ اءَسَاءَ الْعَمَلَ.
  و فرمود (ع ): 
هر که دامنه آرزوهایش گسترده شود، کردارش ناروا گردد.
 ۳۶
  وَ قَالَ ع : وَ قَدْ لَقِیَهُ عِنْدَ مَسِیرِهِ إِلَى الشَّامِ دَهَاقِینُ الْاءَنْبَارِ فَتَرَجَّلُوا لَهُ وَ اشْتَدُّوا بَیْنَیَدَیْهِ: 
مَا هَذَا الَّذِی صَنَعْتُمُوهُ؟
فَقَالُوا: خُلُقٌ مِنَّا نُعَظِّمُ بِهِ اءُمَرَاءَنَا.
فَقَالَ:
وَاللَّهِ مَا یَنْتَفِعُ بِهَذَا اءُمَرَاؤُکُمْ، وَ إِنَّکُمْ لَتَشُقُّونَعَلَى اءَنْفُسِکُمْ فِی دُنْیَاکُمْ وَ تَشْقَوْنَ بِهِ فِی آخِرَتِکُمْ، وَ مَا اءَخْسَرَ الْمَشَقَّهَ وَرَاءَهَا الْعِقَابُ، وَ اءَرْبَحَ الدَّعَهَ مَعَهَا الْاءَمَانُ مِنَ النَّارِ.
  هنگامى که به شام مى رفت ، دهقانان شهر انبار به دیدارش آمدند. از اسبها پیاده شدند وپیشاپیش او دویدند. پرسید: 
این چه کار است که مى کنید؟
گفتند که این عادت ماست در بزرگداشت فرمانروایانمان .
امام (ع ) فرمود: این کارى است که امیرانتان از آن سود نبردند و شما خود را در زندگى خود به مشقت مى افکنید و در آخرت به بدبختى گرفتار مى آیید. چه زیانبار است مشقتى که در پى آن عذاب باشد و چه سودمند است آسودگى همراه با ایمنى از عذاب خدا.
   ۳۷
  وَ قَالَ ع لاِبْنِهِ الْحَسَنِ ع : 
یَا بُنَیَّ احْفَظْ عَنِّی اءَرْبَعا وَ اءَرْبَعا لاَ یَضُرُّکَ مَا عَمِلْتَ مَعَهُنَّ؛ إِنَّ اءَغْنَى الْغِنَى الْعَقْلُ، وَ اءَکْبَرَ الْفَقْرِ الْحُمْقُ، وَ اءَوْحَشَ الْوَحْشَهِ الْعُجْبُ، وَ اءَکْرَمَ الْحَسَبِ حُسْنُ الْخُلُقِ.
یَا بُنَیَّ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَهَ الْاءَحْمَقِ فَإِنَّهُ یُرِیدُ اءَنْ یَنْفَعَکَ فَیَضُرَّکَ.
وَ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَهَ الْبَخِیلِ فَإِنَّهُ یَقْعُدُ عَنْکَ اءَحْوَجَ مَا تَکُونُ إِلَیْهِ.
وَ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَهَ الْفَاجِرِ فَإِنَّهُ یَبِیعُکَ بِالتَّافِهِ.
وَ إِیَّاکَ وَ مُصَادَقَهَ الْکَذَّابِ فَإِنَّهُ کَالسَّرَابِ یُقَرِّبُ عَلَیْکَ الْبَعِیدَ، وَ یُبَعِّدُ عَلَیْکَ الْقَرِیبَ.
  به فرزند خود امام حسن (ع ) فرمود: 
اى فرزند، از من چهار و چهار چیر را به خاطر بسپار که چون کارهایت را به آنها به انجام رسانى ، هرگز زیانى به تو نرسد برترین بى نیازیها عقل است و بزرگترین بینواییها حماقت است و ترسناکترین ترسها خودپسندى است و گرامیترین حسب و نسب ، خلق نیکوست .
اى فرزند، بپرهیز از دوستى با احمق ، زیرا احمق خواهد که به تو سود رساند، ولى زیان مى رساند و بپرهیز از دوستى با بخیل که او چیزى را که بسیار به آن نیازمند هستى از تو دریغ مى دارد و بپرهیز از دوستى با تبهکار که تو را به اندک چیزى مى فروشد.
و بپرهیز از دوستى دروغگو، که او چون سراب است ، دور را نزدیک نشان مى دهد و نزدیک را دور مى نمایاند.
 ۳۸
  وَ قَالَ ع : 
لاَ قُرْبَهَ بِالنَّوَافِلِ إِذَا اءَضَرَّتْ بِالْفَرَائِضِ.
  و فرمود (ع ): 
در به جاى آوردن مستحبات قربتى نیست اگر به واجبات زیان رساند.
 ۳۹
  وَ قَالَ ع : 
لِسَانُ الْعَاقِلِ وَرَاءَ قَلْبِهِ، وَ قَلْبُ الْاءَحْمَقِ وَرَاءَ لِسَانِهِ.
قال الرضى :
وَ هذا مِنَ الْمَعانِی الْعَجِیبَهِ الشَّریفَهِ، وَالْمُرادُ بِهِ اءِنَّ الْعاقِلَ لا یُطْلِقُ لِسانَهُ إ لا بَعْدَ مُشاوَرَهِ الرَّویهِ وَ مُؤ امَرَهِ الْفِکْرَهِ والا حْمَقُ تَسْبِقُ حَذَفاتُ لِسانِهِ وَ فَلَتاتُ کَلامِهِ مُراجَعَهَ فِکْرِهِ، وَ مُماخَضَهَ رَاءیِهِ، فَکَاءَنَّ لِسانَ الْعاقِلِ تابِعٌ لِقَلْبِهِ، وَ کَاءَنَّ قَلْبَ الا حْمَقِ تابِعٌ لِلِسانِهِ.
وَ قَدْ رُوِىٍَّ عَنْهُ ع هذَا الْمَعْنى بِلَفْظٍ آخَرَ وَ هُوَ قَوْلُهُ: (قَلْبُ الْاءَحْمَقِ فِی فِیهِ، وَ لِسَانُ الْعَاقِلِ فِی قَلْبِهِ) وَ مَعْناهُما واحِدُ.
  و فرمود (ع ): 
زبان خردمند آن سوى دل اوست و دل بى خرد آن سوى زبانش .
رضى گوید:
این از معانى عجیب و شریف است . مراد این است که عاقل زبان نمى گشاید مگر پس از آنکه با اندیشه و فکر خود مشورت کند و بى خرد، سخنان بیهوده اش بر فکر و تاءمل و اندیشه اش پیشى گیرد. گویى زبان عاقل ، تابع دل اوست و دل احمق ، تابع زبان اوست . این معنى از آن حضرت به عبارات دیگرى هم آمده است ، مانند این عبارت دل احمق در دهان اوست و زبان عاقل در دلش و هر دو یک معنى است .
  ۴۰
  وَ قَالَ ع لِبَعْضِ اءَصْحَابِهِ فِی عِلَّهٍ اعْتَلَّهَا: 
جَعَلَ اللَّهُ مَا کَانَ مِنْ شَکْوَاکَ حَطّا لِسَیِّئَاتِکَ، فَإِنَّ الْمَرَضَ لاَ اءَجْرَ فِیهِ، وَ لَکِنَّهُ یَحُطُّ السَّیِّئاتِ وَ یَحُتُّها حَتَّ الْاءَوْراقِ، وَ إِنَّمَا الْاءَجْرُ فِی الْقَوْلِ بِاللِّسانِ، وَالْعَمَلِ بِالْاءَیْدِی وَالْاءَقْدامِ، وَ إِنَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ یُدْخِلُ بِصِدْقِ النِّیَّهِ وَالسَّرِیرَهِ الصّالِحَهِ مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ الْجَنَّهَ.
قال الرضى :
وَ اءَقُولُ:
صَدَقَ ع إ ن الْمَرَضَ لا اءجْرَ فِیهِ، لا نَّهُ مِنْ قَبِیلِ ما یُسْتَحَقُّ عَلَیْهِ الْعِوَض ؛ لا نَّ الْعِوَضَ یُسْتَحِقُّ عَلى ما کانَ فِی مُقابَلَهِ فِعْلِ اللّه تَعالى بِالعَبْدِ مِنَ الآلامِ وَالا مْراضِ وَ ما یَجْرِی مَجْرى ذلِکَ، والا جْرُ والثَّوابُ یُسْتَحَقّانِ عَلى ما کانَ فِی مُقابَلَهِ فَعْلَ الْعَبْدِ، فَبَیْنَهُما فَرْقُ قَدْ بَیِّنَهُ ع کَما یَقْتَضِیهِ عِلْمُهُ الثّاقِبُ، وَ رَاءیُهُ الصّائِبُ.
  به یکى از اصحابش که بیمار شده بود چنین فرمود: 
خداوند بیمارى تو را که از آن شکوه مى کنى ، سبب کاستن از گناهانت قرار داده . زیرا در بیمارى اجر و ثوابى نیست ، ولى گناهان را مى ریزد، آنسان ، که برگ درختان مى ریزند. اجر و ثواب ، حاصل گفتار به زبان است و کردار به دست و پاى . خداوند به سبب صدق نیت و باطن پاک ، هر کس را که خواهد، به بهشت مى برد.
شریف رضى گوید :
من مى گویم :
امام (ع ) راست گفته است و در بیمارى اجر و ثوابى نیست زیرا بیمارى از چیزهایى است که آن را عوض است نه مزد. عوض در برابر دردها و بیماریهایى است که از سوى خداوند بر بنده مى رسد، ولى اجر و ثواب در برابر عملى است که از بنده سر زده است پس میان عوض و ثواب فرقى است که امام با علم نافذ و راءى صواب خویش بیان فرموده است


شنبه 5 تیر 1389

کلمات قصار از ۱۴۱ تا۱۶۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۱۴۱
  وَ قَالَ ع : 
هَلَکَ امْرُؤٌ لَمْ یَعْرِفْ قَدْرَهُ.
  و فرمود (ع ): 
کسى که قدر و منزلت خویش نشناسد، هلاک شود.
 ۱۴۲
  وَ قَالَ ع : لِرَجُلٍ سَاءَلَهُ اءَنْ یَعِظَهُ: 
لاَ تَکُنْ مِمَّنْ یَرْجُو الْآخِرَهَ بِغَیْرِ عَمَلٍ، وَ یُرَجِّی التَّوْبَهَ بِطُولِ الْاءَمَلِ، یَقُولُ فِی الدُّنْیَا بِقَوْلِ الزَّاهِدِینَ وَ یَعْمَلُ فِیهَا بِعَمَلِ الرَّاغِبِینَ، إِنْ اءُعْطِیَ مِنْهَا لَمْ یَشْبَعْ وَ إِنْ مُنِعَ مِنْهَا لَمْ یَقْنَعْ، یَعْجِزُ عَنْ شُکْرِ مَا اءُوتِیَ وَ یَبْتَغِی الزِّیَادَهَ فِیمَا بَقِیَ، یَنْهَى وَ لاَ یَنْتَهِی ، وَ یَأْمُرُ بِمَا لاَ یَأْتِی ، یُحِبُّ الصَّالِحِینَ وَ لاَ یَعْمَلُ عَمَلَهُمْ، وَ یُبْغِضُ الْمُذْنِبِینَ وَ هُوَ اءَحَدُهُمْ، یَکْرَهُ الْمَوْتَ لِکَثْرَهِ ذُنُوبِهِ، وَ یُقِیمُ عَلَى مَا یَکْرَهُ الْمَوْتَ لَهُ، إِنْ سَقِمَ ظَلَّ نَادِما وَ إِنْ صَحَّ اءَمِنَ لاَهِیا، یُعْجِبُ بِنَفْسِهِ إِذَا عُوفِیَ وَ یَقْنَطُ إِذَا ابْتُلِیَ، إِنْ اءَصَابَهُ بَلاَءٌ دَعَا مُضْطَرّا، وَ إِنْ نَالَهُ رَخَاءٌ اءَعْرَضَ مُغْتَرّا، تَغْلِبُهُ نَفْسُهُ عَلَى مَا یَظُنُّ وَ لاَ یَغْلِبُهَا عَلَى مَا یَسْتَیْقِنُ، یَخَافُ عَلَى غَیْرِهِ بِاءَدْنَى مِنْ ذَنْبِهِ، وَ یَرْجُو لِنَفْسِهِ بِاءَکْثَرَ مِنْ عَمَلِهِ، إِنِ اسْتَغْنَى بَطِرَ وَ فُتِنَ، وَ إِنِ افْتَقَرَ قَنَطَ وَ وَهَنَ، یُقَصِّرُ إِذَا عَمِلَ، وَ یُبَالِغُ إِذَا سَاءَلَ، إِنْ عَرَضَتْ لَهُ شَهْوَهٌ اءَسْلَفَ الْمَعْصِیَهَ، وَ سَوَّفَ التَّوْبَهَ، وَ إِنْ عَرَتْهُ مِحْنَهٌ انْفَرَجَ عَنْ شَرَائِطِ الْمِلَّهِ، یَصِفُ الْعِبْرَهَ وَ لاَ یَعْتَبِرُ، وَ یُبَالِغُ فِی الْمَوْعِظَهِ وَ لاَ یَتَّعِظُ، فَهُوَ بِالْقَوْلِ مُدِلُّ، وَ مِنَ الْعَمَلِ مُقِلُّ، یُنَافِسُ فِیمَا یَفْنَى ، وَ یُسَامِحُ فِیمَا یَبْقَى ، یَرَى الْغُنْمَ مَغْرَما وَ الْغُرْمَ مَغْنَما، یَخْشَى الْمَوْتَ وَ لاَ یُبَادِرُ الْفَوْتَ، یَسْتَعْظِمُ مِنْ مَعْصِیَهِ غَیْرِهِ مَا یَسْتَقِلُّ اءَکْثَرَ مِنْهُ مِنْ نَفْسِهِ، وَ یَسْتَکْثِرُ مِنْ طَاعَتِهِ مَا یَحْقِرُهُ مِنْ طَاعَهِ غَیْرِهِ، فَهُوَ عَلَى النَّاسِ طَاعِنٌ، وَ لِنَفْسِهِ مُدَاهِنٌ، اللَّغْوُ مَعَ الْاءَغْنِیَاءِ اءَحَبُّ إِلَیْهِ مِنَ الذِّکْرِ مَعَ الْفُقَرَاءِ، یَحْکُمُ عَلَى غَیْرِهِ لِنَفْسِهِ، وَ لاَ یَحْکُمُ عَلَیْهَا لِغَیْرِهِ، یُرْشِدُ غَیْرَهُ وَ یُغْوِی نَفْسَهُ، فَهُوَ یُطَاعُ وَ یَعْصِی ، وَ یَسْتَوْفِی وَ لاَ یُوفِی ، وَ یَخْشَى الْخَلْقَ فِی غَیْرِ رَبِّهِ، وَ لاَ یَخْشَى رَبَّهُ فِی خَلْقِهِ.
قال الرضى :
وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ فی هذا الْکِتابِ إ لا هذا الْکَلامُ لَکَفى بِهِ مَوْعِظَهً ناجِعَهً وَ حِکْمَهً بالِغَهً وَ بَصیرَهً لِمُبْصِرٍ وَ عِبْرَهً لِناظِرٍ مُفَکِّرٍ.
  در پاسخ مردى که از او خواسته بود اندرزش دهد، چنین فرمود: 
همانند آن کس مباش که بى آنکه کارى کرده باشد به آخرت امید مى بندد و به آرزوى دراز خود توبه را به تاءخیر مى افکند. گفتارش به گفتار زاهدان ماند و کردارش به کردار دنیاپرستان . هر چه از دنیا بهره اش دهند، سیر نگردد و اگر بى بهره اش دارند، قناعت نکند. نعمتى را که به او ارزانى داشته اند، سپاس نتواند گفت ، باز هم ، خواهان باز مانده آن است . دیگران را از زشتکارى منع مى کند و خود از کارهاى زشت باز نمى ایستد. از دیگران کارهایى را مى طلبد که خود انجام نمى دهد. نیکان را دوست دارد ولى عمل نیکان ندارد. با گنهکاران دشمنى مى ورزد و خود یکى از آنهاست . به سبب بسیارى گناهانش از مرگ بیزار است ، ولى در انجام دادن کارهایى که سبب بیزارى او از مرگ شده ، پاى مى فشرد. چون بیمار شود از کرده خود پشیمان شود و چون تندرستى خویش بازیابد به لهو و شادى روى نهد. اگر از بیمارى بهبود یابد بر خود مى بالد و چون بیمار گردد نومید مى شود. هرگاه بلایى به او رسد، خدا را بزارى مى خواند و اگر به آسایشى رسد، چون مغروران ، رخ برمى تابد. نفسش در پندارها بر او چیره شود و آنجا که پاى یقین در میان مى آید بر نفس خود چیرگى نیابد. اگر دیگران گناهى کنند، خردتر از گناه او، بر آنان بیمناک شود و براى خود پاداشى بیش از عملش مى طلبد. اگر بى نیاز شود، سرمست و مغرور شود و اگر بینوا گردد، نومید و ناتوان در عمل کوتاه آید و در خواستن مبالغت ورزد. اگر محنتى بر او عارض شود از جاده شریعت پاى بیرون نهد. سخنان عبرت آمیز گوید و خود عبرت نگیرد. اندرز مى دهد و خود اندرز نپذیرد. در گفتار بر خود ببالد و به کردار از همه کمتر باشد. در آنچه ناپایدار است با دیگران رقابت کند و در آنچه پایدار است به مسامحت بگذرد.غنیمت در نظرش غرامت است و غرامت را غنیمت انگارد. از مرگ مى ترسد و پیش از آنکه فرصت از دست بشود، به کار نیک نمى شتابد. گناه دیگران را بزرگ مى شمارد و بزرگتر از گناه آنان را، اگر خود مرتکب شود، خرد مى انگارد. طاعت و عبادت خود را بسیار مى شمارد، هر چند، اندک باشد و طاعت و عبادت دیگران را حقیر مى انگارد، هر چند، بسیار باشد. بر مردم طعن مى زند و خویشتن را مى ستاید. در نزد او لذت جویى و لهو با توانگران دوست داشتنى تر است از ذکر گفتن با فقیران . به زیان دیگران و سود خود داورى کند ولى به سود دیگران و زیان خود داورى نمى کند.دیگران را راه مى نماید ولى خود را به گمراهى مى کشد. مى خواهد که همگان فرمانبردار او باشند و حال آنکه ، خود همواره راه عصیان در پیش مى گیرد. مى خواهد که حق او را بکمال ادا کنند و خود، حق کسى را بکمال ادا نمى کند. از مردم مى ترسد ولى نه به خاطر خدا ولى از خدا در کارهاى بندگان او نمى ترسد.
سید رضى گوید :
اگر در تمام این کتاب جز این سخن نمى بود، پند سودمند و حکمت رسا و بصیرت ، صاحب بصر و عبرت نگرنده صاحب اندیشه را کافى بود.
 ۱۴۳
  وَ قَالَ ع : 
لِکُلِّ امْرِئٍ عَاقِبَهٌ حُلْوَهٌ اءَوْ مُرَّهٌ.
  و فرمود (ع ): 
هرکس را سرانجامى است ، شیرین ، یا تلخ .
 ۱۴۴
  وَ قَالَ ع : 
پلِکُلِّ مُقْبِلٍ إِدْبَارٌ وَ مَا اءَدْبَرَ کَاءَنْ لَمْ یَکُنْ.
  و فرمود (ع ): 
هر روى آورنده اى روزى پشت کند و آنچه پشت کرد، گویى هرگز نبوده است .
 ۱۴۵
  وَ قَالَ ع : 
لاَ یَعْدَمُ الصَّبُورُ الظَّفَرَ وَ إِنْ طَالَ بِهِ الزَّمَانُ.
  و فرمود (ع ): 
مرد شکیبا پیروزى را از دست ندهد، هر چند، روزگارانى سخت بر او بگذرد.
۱۴۶
  وَ قَالَ ع : 
الرَّاضِی بِفِعْلِ قَوْمٍ کَالدَّاخِلِ فِیهِ مَعَهُمْ، وَ عَلَى کُلِّ دَاخِلٍ فِی بَاطِلٍ إِثْمَانِ: إِثْمُ الْعَمَلِ بِهِ، وَ إِثْمُ الرِّضَا بِهِ.
  و فرمود (ع ): 
کسى که از اعمال قومى خشنود باشد، گویى خود در داخل کارهاى آنان بوده است . بر هرکس که در مجلس فاسقان نشیند، دو گناه باشد، یکى ، گناه آن کار که مرتکب شده و یکى گناه خشنودى او به آن کار.
 ۱۴۷
  وَ قَالَ ع : 
اعْتَصِمُوا بِالذِّمَمِ فِی اءَوْتَادِهَا.
  و فرمود (ع ): 
با کسانى عهد و پیمان بندید که به عهد و پیمان خود وفا مى کنند.
 ۱۴۸
  وَ قَالَ ع : 
عَلَیْکُمْ بِطَاعَهِ مَنْ لاَ تُعْذَرُونَ بِجَهَالَتِهِ.
  و فرمود (ع ): 
بر شما باد اطاعت از کسانى که در نشناختنشان معذور نیستید.
 ۱۴۹
  وَ قَالَ ع : 
قَدْ بُصِّرْتُمْ إِنْ اءَبْصَرْتُمْ وَ قَدْ هُدِیتُمْ إِنِ اهْتَدَیْتُمْ وَ اءُسْمِعْتُمْ إِنِ اسْتَمَعْتُمْ.
  و فرمود (ع ): 
شما را بینایى داده اند، اگر بنگرید و راه نموده اند، اگر راهنمایى پذیرید و چیزها به گوشتان گفته اند، اگر بشنوید.
 ۱۵۰
  وَ قَالَ ع : 
عَاتِبْ اءَخَاکَ بِالْإِحْسَانِ إِلَیْهِ، وَ ارْدُدْ شَرَّهُ بِالْإِنْعَامِ عَلَیْهِ.
  و فرمود (ع ): 
دوست خود را با نیکى کردن در حق او سرزنش کن و با بخشش به او گزندش را باز گردان .
 ۱۵۱
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ وَضَعَ نَفْسَهُ مَوَاضِعَ التُّهَمَهِ فَلاَ یَلُومَنَّ مَنْ اءَسَاءَ بِهِ الظَّنَّ.
  و فرمود (ع ): 
هر که به جاهایى رود که تهمت انگیز است ، نباید کسى را که به او بدگمان شده است ، ملامت کند.
 ۱۵۲
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ مَلَکَ اسْتَأْثَرَ، مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَاءْیِهِ هَلَکَ وَ مَنْ شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَکَهَا فِی عُقُولِهَا.
  و فرمود (ع ): 
هر که ملک یابد، همه چیز را براى خود خواهد و هر که خودکامگى پیشه کند، به هلاکت رسد و هر که با مردم مشورت نماید، در خردشان شریک شده است .
 ۱۵۳
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ کَتَمَ سِرَّهُ کَانَتِ الْخِیَرَهُ بِیَدِهِ.
  و فرمود (ع ): 
هر که راز خود نهان دارد، اختیار آن همواره به دست او باشد.
 ۱۵۴
  وَ قَالَ ع : 
الْفَقْرُ الْمَوْتُ الْاءَکْبَرُ.
  و فرمود (ع ): 
تنگدستى ، مرگ بزرگتر است .
۱۵۵
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ قَضَى حَقَّ مَنْ لاَ یَقْضِی حَقَّهُ فَقَدْ عَبَدَهُ.
  و فرمود (ع ): 
هر که حق کسى را ادا کند که او حقش را ادا نکرده ، خود را بنده او ساخته .
۱۵۶
  وَ قَالَ ع : 
لاَ طَاعَهَ لِمَخْلُوقٍ فِی مَعْصِیَهِ الْخَالِقِ.
  و فرمود (ع ): 
فرمانبردارى مردم با نافرمانى خدا نسازد.
 ۱۵۷
  وَ قَالَ ع : 
لاَ یُعَابُ الْمَرْءُ بِتَأْخِیرِ حَقِّهِ، إِنَّمَا یُعَابُ مَنْ اءَخَذَ مَا لَیْسَ لَهُ.
  و فرمود (ع ): 
کسى را که اداى حقش به تاءخیر افتد، سرزنش نباید کرد، کسى را سرزنش باید کرد، که چیزى را که حق او نیست ، بستاند.
 ۱۵۸
  وَ قَالَ ع : 
الْإِعْجَابُ یَمْنَعُ الاِزْدِیَادَ.
  و فرمود (ع ): 
خودپسندى افزونى و پیشرفت را باز مى دارد.
 ۱۵۹
  وَ قَالَ ع : 
الْاءَمْرُ قَرِیبٌ، وَ الاِصْطِحَابُ قَلِیلٌ.
  و فرمود (ع ): 
مرگ نزدیک است و فرصت صحبت با یاران اندک .
۱۶۰
  وَ قَالَ ع : 
قَدْ اءَضَاءَ الصُّبْحُ لِذِی عَیْنَیْنِ.
  و فرمود (ع ): 
براى کسى که دو چشم بینا دارد، صبح روشن است .


شنبه 5 تیر 1389

کلمات قصار نهج البلاغه از ۱ تا ۲۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۱
قَال علیه السلام : کُنْ فِی الْفِتْنَهِ کَابْنِ اللَّبُونِ لاَ ظَهْرٌ فَیُرْکَبَ، وَلاَ ضَرْعٌ فَیُحْلَبَ.
۲
وقَالَ علیه السلام : أَزْرَىبِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَشْعَرَ الطَّمَعَ، وَرَضِیَ بِالذُّلِّ مَنْ کَشَفَ ضُرَّهُ، وَهَانَتْ عَلَیْهِ نَفْسُهُ مَنْ أَمَّرَ عَلَیْهَا لِسَانَهُ
۳
قَال علیه السلام : وَالْبُخْلُ عَارٌ، وَالْجُبْنُ مَنْقَصَهٌ، وَالفَقْرُ یُخْرِسُ الْفَطِنَ عَنْ حُجَّتِهِ، وَالْمُقِل ُ غَرِیبٌ فِی بَلْدَتِهِ،
۴
قَال علیه السلام : الْعَجْزُ آفَهٌ، وَالصَّبْرُ شَجَاعَ وَالْوَرَعُ جُنَّهٌ وَنِعْمَ الْقَرِینُ الرِّضَى،
۵
قَال علیه السلام الْعِلْمُ وِرَاثَه کَرِیمَهٌ، وَالاََْدَبُ حُلَلٌ مُجَدَّدَهٌ، وَالْفِکْرُ مِرْآهٌ صَافِیَهٌ،
۶
قَال علیه السلام َصَدْرُ الْعَاقِلِ صُنْدُوقُ سِرِّهِ، وَالْبَشَاشَهُ حِبَالَهُکک الْمَوَدَّهِ، وَالاِْحْتِمالُقَبْرُ العُیُوبِ. الْمُسَالَمَهُ خَبْءُ الْعُیُوبِ، وَمَنْ رَضِیَ عَنْ نَفْسِهِ کَثُرَ السَّاخِطُ عَلَیْهِ،
۷
قَال علیه السلام الصَّدَقَهُ دَوَاءٌ مُنْجِحٌ، وَأَعْمَالُ الْعِبَادِ فِی عَاجِلِهِمْ، نُصْبُ أَعْیُنِهِمْ فِی آجِلِهِمْ.
۸
قَال علیه السلام : اعْجَبُوا لِهذَا الاِِْنْسَانِ یَنْظُرُ بِشَحْمٍ وَیَسْمَعُ بِعَظْمٍ، وَیَتَنَفَّسُ مِنْ خَرْمٍ!!
۹
وقال علیه السلام : إِذَا أَقْبَلَتِ الدُّنْیَا عَلَى أحَدٍ أَعَارَتْهُ مَحَاسِنَ غَیْرِهِ، وَإِذَا أَدْبَرَتْ عَنْهُ سَلَبَتْهُ مَحَاسِنَ نَفْسِهِ.
۱۰
وقال علیه السلام : خَالِطُوا النَّاسَ مُخَالَطَهً إِنْ مِتُّمْ مَعَهَا بَکَوْا عَلَیْکُمْ، وَإِنْ عِشْتُمْ حَنُّوا إِلَیْکُمْ.
۱۱
وقال علیه السلام : إِذَا قَدَرْتَ عَلَى عَدُوِّکَ فَاجْعَلِ الْعَفْوَ عَنْهُ شُکْراً لِلْقُدْرَهِ عَلَیْهِ.
۱۲
وقال علیه السلام : أَعْجَزُ النَّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنِ اکْتِسَابِ الاِِْخْوَانِ، وَأَعْجَزُ مِنْهُ مَنْ ضَیَّعَ مَنْ ظَفِرَ بِهِ مِنْهُمْ.
۱۳
وقال علیه السلام : إِذَا وَصَلَتْ إِلیْکُمْ أَطْرَافُ النِّعَمِفَلاَ تُنْفِرُوا أَقْصَاهَابِقِلَّهِ الشُّکْرِ.
۱۴
وقال علیه السلام : مَنْ ضَیَّعَهُ الاََْقْرَبُ أُتِیحَ لَهُالاََْبْعَدُ.
۱۵
وقال علیه السلام : مَا کُلُّ مَفْتُونٍیُعَاتَبُ.
۱۶
وقال علیه السلام : تَذِلُّ الاَُْمُورُ لِلْمَقَادِیرِ، حَتَّى یَکُونَ الْحَتْفُفی التَّدْبِیرِ.
۱۷
وسئل علیه السلام وعن قول النَّبیّ صلَّى اللهُ عَلَیْهِ [وَآله] وَسلّم: «غَیِّرُوا الشَّیْبَ،، وَلاَ تَشَبَّهُوا بِالْیَهُودِ». فَقَال علیه السلام : إِنَّمَا قَالَ صلى الله علیه وآله ذلِکَ وَالدِّینُ قُلٌّ فَأَمّا الاَْنَ وَقَدِ اتَّسَعَ نِطَاقُهُ وَضَرَبَ بِجِرَانِهِ فَامْرُؤٌ وَمَا اخْتَارَ.
۱۸
وقال علیه السلام : فی الذین اعتزلوا القتال معه: خَذَلُوا الْحَقَّ، وَلَمْ یَنْصُرُوا الْبَاطِلَ.
۱۹
وقال علیه السلام : مَنْ جَرَى فِی عِنَانِأَمَلِهِ عَثَرَ بِأَجَلِهِ
۲۰
وقال علیه السلام : أَقِیلُوا ذَوِی الْمُرُوءَاتِ عَثَرَاتِهِمْ فَمَا یَعْثُرُ مِنْهُمْ عَاثِرٌ إِلاَّ وَیَدُهُ بِیَدِ اللهِ یَرْفَعُهُ.

ترجمه


باب گزیده سخنان حکمت آمیز و اندرزهاى امیر المؤمنین علیه السلام
و در این گزیده است پاسخ پرسشهایى که از آن حضرت شده و نیز سخنان کوتاه او درباره مطالبى که منظورنظرش بوده است.
۱
على(ع)فرمود:به هنگام بروز فتنه چون اشتر دو ساله باش که نه پشتى استواردارد که بر آن سوار توان شد و نه پستانى شیرده،که از آن شیر توان دوشید.
۲
و فرمود(ع):آنکه طمع را شعار خود سازد،خود را خوار ساخته و هر که پریشانحالى خویش با دیگران در میان نهد،تن به ذلت داده است و کسى که زبانش براو فرمان راند،بى ارج شود.
۳
و فرمود(ع):بخل،ننگ است و ترس،نقص است و تنگدستى،زبان زیرک را ازبیان حجتش بر بندد و بینوا در شهر خود غریب است و ناتوانى،آفت است وشکیبایى،دلیرى است و زهد، توانگرى است و پارسایى،چونان سپر است.
۴
و فرمود(ع):بهترین همنشین خشنودى است از خواست خداوند
۵
و دانش،میراثى است گرانمایه و آداب،زیورهایى نو به نو و اندیشه،آینه اى صافى است.
۶
و فرمود(ع):سینه عاقل صندوقچه راز اوست و خوشرویى دام دوستى است وبرد بارى،گورگاه زشتیها.
و نیز روایت شده که آن حضرت در بیان این معنى فرموده است که آشتى جویى،سرپوش عیبهاست.هر که از خود خشنود بود،خشم گیرندگانش بسیارند
۷
و فرمود(ع):و صدقه دارویى است شفا بخش و اعمال بندگان در این جهان،مقابل چشم آنهاست درآن جهان.
۸
و فرمود(ع):از این انسان در شگفت شوید،به قطعه اى پیه مى بیند و به پاره گوشتى سخن مى گوید و به تکه استخوانى مى شنود و از شکافى نفس مى کشد.
۹
و فرمود(ع):وقتى که دنیا به قومى روى آورد،خوبیهاى دیگران را به آنها عاریت دهد و چون پشت کند،خوبیهایشان را از ایشان بستاند.
۱۰
و فرمود(ع):با مردم به گونه اى بیامیزید،که اگر بمیرید،بر شما بگریند و اگربمانید با شما دوستى کنند.
۱۱
و فرمود(ع):چون بر دشمن ظفر یافتى،عفو و گذشت را شکرانه پیروزیت قرار ده.
۱۲
و فرمود(ع):ناتوانترین مردم،کسى است که در یافتن دوست ناتوان باشد وناتوانتر از او،کسى است که دوستى فرا چنگ آرد و ضایعش گذارد.
۱۳
و فرمود(ع):چون سرآغاز نعمت به شما رسد با کم سپاسى دنباله آن را نبرید.
۱۴
و فرمود(ع):کسى را که نزدیکانش واگذارند،بیگانگانش دست گیرند.
۱۵
و فرمود(ع):هر فریب خورده اى درخور عتاب نیست.
۱۶
و فرمود(ع):کارها دستخوش تقدیرند،آنسان،که گاه تدبیر سبب مرگ شود.
۱۷
از آن حضرت درباره این سخن پیامبر(ص)پرسیدند که فرموده بود:رنگ سفید موى راتغییر دهید و خود را همانند یهودان مسازید و او فرمود:
این سخن را رسول الله(ص)زمانى فرمود که مسلمانان اندک بودند،اما اکنون که دایره اسلام فراخ گردیده و دین استقرار یافته،هرکس به اختیار خود است.
۱۸
درباره کسانى که از پیکار در کنار او،کناره گرفته بودند،چنین فرمود:حق را واگذاشتند وباطل را یارى نکردند.
۱۹
و فرمود(ع):هر که عنان مرکب آرزو را رها کند و در پى آن بشتابد مرگش بلغزاند وبر زمین زند.
۲۰
و فرمود(ع):از لغزشهاى جوانمردان درگذرید،که هیچیک از آنان نلغزد،مگر آنکه دست او در دست خدا باشد و برداردش.


روایت کرده است علىّ بن حدید که حضرت موسى بن جعفر(علیه السلام) بعد از فراغ از نماز شب در حال سجده مى گفت

لَکَ الْمَحْمِدَهُ اِنْ اَطَعْتُکَ وَلَکَ الْحُجَّهُ اِنْ

براى تو است ستایش اگر پیرویت کنم و تو حجت و برهان

عَصَیْتُکَ لا صُنْعَ لى وَلا لِغَیْرى فى اِحْسان اِلاّ بِکَ یا کائِنُ قَبْلَ

بر من دارى اگر نافرمانیت کنم نه کارى از من ساخته است و نه از غیر من در مورد احسان مگر بوسیله تو اى بوده پیش

کُلِّشَىْء وَیا مُکَوِّنَ کُلِّشَىْء اِنَّکَ عَلى کُلِّشَىْء قَدیرٌ اَللّـهُمَّ اِنّى

از هر چیز و اى بود کننده هر چیز براستى تو بر هر چیز توانایى خدایا به تو

اَعُوذُ بِکَ مِنَ الْعَدیلَهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَمِنْ شَرِّ الْمَرْجِعِ فِى الْقُبُورِ وَمِنَ

پناه برم از انحراف هنگام مرگ و از بازگشت بد در میان گور و از

النَّدامَهِ یَوْمَ الاْزِفَهِ فَاَسْئَلُکَ اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد وَاَنْ

پشیمانى در روز قیامت پس از تو خواهم که درود فرستى بر محمد و آل محمد و

تَجْعَلَ عَیْشى عیشَهً نَقِیَّهً وَمَیْتَتى میتَهً سَوِیَّهً وَمُنْقَلَبى مُنْقَلَباً

قرار دهى زندگى مرا زندگى پاک و پاکیزه و مرگم را مرگى معتدل و مستقیم و بازگشتم را بازگشتى

کَریماً غَیْرَ مُخْز وَلا فاضِح اَللّـهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَآلِهِ الاَْئِمَّهِ

گرامى که خوارى و رسوایى در آن نباشد خدایا درود فرست بر محمد و آلش آن پیشوایانى که

یَنابیعِ الْحِکْمَهِ وَاُولِى النِّعْمَهِ وَمَعادِنِ الْعِصْمَهِ وَاْعصِمْنى بِهِمْ مِنْ

سرچشمه هاى حکمت و ولى نعمت و معادن عصمتند و بوسیله ایشان مرا از

کُلِّ سُوء وَلا تَاْخُذْنى عَلى غِرَّه وَلا عَلى غَفْلَه وَلا تَجْعَلْ عَواقِبَ

هر بدى محافظت فرما و مگیر مرا در حال غرور و نه در حال غفلت و بى خبرى و قرار مده پایان

اَعْمالى حَسْرَهً وَارْضَ عَنّى فَاِنَّ مَغْفِرَتَکَ لِلظّالِمینَ وَاَنـَا مِنَ

کارهایم را حسرت و افسوس و از من راضى شو که راستى آمرزشت مخصوص ستمکاران است و من نیز

الظّالِمینَ اَللّـهُمَّ اغْفِرْ لى ما لا یَضُرُّکَ واَعْطِنى ما لا یَنْقُصُکَ فَاِنَّکَ

از ستمکارانم خدایا بیامرز از من آنچه را زیان به تو نزند و عطا کن به من آنچه تو را کم نیاید زیرا که

الْوَسیعُ رَحْمَتُهُ الْبدَیعُ حِکْمَتُهُ وَاَعْطِنِى السَّعَهَ وَالدَّعَهَ وَالاَْمْنَ

رحمت تو وسیع و فرزانگیت تازه و جدید است و عطا کن به من وسعت و فراخى و امنیت

وَالصِّحَّهَ وَالْبُخُوعَ وَالْقُنُوعَ وَالشُّکْرَ وَالْمُعافاهَ وَالتَّقْوى وَالصَّبْرَ

و سلامتى و فروتنى و قناعت و سپاسگزارى و تندرستى و پرهیزکارى و شکیبایى

وَالصِّدْقَ عَلَیْکَ وَعَلى اَوْلِیآئِکَ وَالْیُسْرَ وَالشُّکْرَ وَاعْمُمْ بِذلِکَ یا

و راستى (و درستى) نسبت به تو و نسبت به دوستانت و آسانى و شکر و در اینها که گفتم و با من شریک ساز

رَبِّ اَهْلى وَ وَلَدى وَاِخْوانى فیکَ وَمَنْ اَحْبَبْتُ وَاَحَبَّنى وَوَلَدْتُ

پروردگار من خانواده و فرزندان و برادران دینى مرا و کسانى را که من دوست دارم یا آنان مرا دوست دارند و فرزندان آینده

وَوَلَدَنى مِنَ الْمُسْلِمینَ وَالْمُؤْمِنینَ یا رَبَّ الْعالَمینَ

و پدران گذشته من از مسلمانان و مؤمنین اى پروردگار جهانیان


چهارشنبه 2 تیر 1389

اعتکاف در ماه رجب

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

هرگز نمی توان ارزش همه زمانها را برابر دانست، چنان که نمی توان همه مکانها را برابر شمرد. برخی زمانها و مکانها ارزشی والا دارند. ماه رجب ارزشمند است، ماه سلوک و زدودن زنگارهای شیطانی از آیینه دل است؛ ماه ولایت و برافروختن چراغ معرفت در شبستان وجود است؛ ماه رجب گاهِ اعتکاف است. در این ماه، که هنگامه تحول است، عاکفان کوی دوست، با حضور در صحن و سرای دوست، پله های سلوک را پیموده و پله پله به خدا نزدیکتر می شوند. معتکف روزه اش، نمازش، حضورش در مسجد و دیگر اعمالش مایه تقرب است. در خانه دوست، سفره ایی از مغفرت و بخشایش گسترده شده و عاکف با صیقل روح و روان، زنگار گناه از دل می زداید و مهیای ضیافت بزرگ در ماه وصال می گردد. ماهی که عشاق از سفره پرفیض الهی، لقمه های راز بر می چینند و عطر قرآن از ژرفای دل بار یافتگان، مشام جان را می نوازد.
اعتکاف پرورش جسم و جان است، انسان آمیزه ای است از این دو و نیازمند پرورش در ابعاد وجودی خود؛ انسان به دنبال سعادت و کمال است، روح انسان نیازمند نیایش است، مناجاتی شیرین و زیبا، هم کلامی موجودی ضعیف با منشأ قدرتها. از آغاز خلقت تا صحنه رستاخیز، راز و نیاز زیباترین هنر آدمی است.
غفلت بد است در برخی موارد بدتر؛ جریان زمان در گذر است و با از دست دادن آهی ماند و افسوسی که به هیچ نیرزد. انسان دشمنی دارد در اوج حیله گری، با چنین دشمنی هوشیاری باید و سرعت در خیرات؛
زمان اعتکاف است. خالق مهربان قرب خلایق می طلبد. در فکر پرورش روح و روان انسان است و مقررات دینی را تشریع می کند. تنوع عبادات به دلیل نیازهای گوناگون انسانی است، هر عبادتی جوابگوی نیازی از اوست. نماز، زنگار غفلت از روان می زداید و صیقل روح و روان است. در روزه، پالایشگاه خلوص و نردبان صعود است. روزه دار پرواز در آسمان عبادت و عبودیت را می آزماید و آیینه قلبش را نورستان خدایی می کند. حج، شرکت در آزمون الهی و قطع تعلقات و دلبستگی دنیوی است. عبادات مالی؛ چون خمس و زکات و صدقات، دمیدن روح ایثار و گذشت در وجود آدمی است. اما اعتکاف، آمیزه ای از چند عبادت با فضیلت است.
روزه که خود عبادتی ارزشمند است شرط اعتکاف است. حضور در مسجد و خواندن نماز هم شرط آن است. عاکف سه روز در مسجد جامع مقیم می گردد و جز برای ضروریات، کوی دوست را ترک نمی گوید. خود را از حلال باز می دارد تا با تمرین بندگی، جهاد با نفس را بیازماید. اعتکاف عهد مودّت و میثاق مجدد با پروردگار است.
در فضیلت اعتکاف این بس که معادل طواف کعبه و همتای رکوع و سجود است. خدای منّان می فرماید: "... وَ عَهَدنا اِلی ابراهیمَ وَ اِسمعیلَ اَن طَهّرا بَیتی لِلطّائِفینَ وَ العاکِفینَ وَ الرُکّعِ السُجود؛( آیه ۱۲۵، سوره بقره) و ما به ابراهیم و اسماعیل فرمان دادیم که خانه مرا برای طواف کنندگان و معتکفان و رکوع کنندگان و سجده کنندگان از هرگونه آلودگی تطهیر کنند."
اساساً ارزش آدمی را عملش می رساند. معتکف انسانی بزرگ و شریف است به اندازه شرافت و فضل عملش، مقدس اردبیلی یگانه زمان در علم و عمل در شرافت و فضیلت اعتکاف گوید: مبادا کسی گمان کند که اعتکاف مقدمه عبادتی دیگر است. کسی که با طهارت و در حال روزه در مسجد مقیم می شود و تعهد قربت در اعتکاف می نماید، این عمل عبادت است. اعتکاف عبادتی مستقل است به مثابه حج و عمره و روزه و نماز و هر عبادت مستقل دیگر.
و ایام بیض در پیش است زمان عرشی شدن فرشیان؛ اعتکاف با همه فضیلتش، زن و مرد را به خود می خواند، انسان را می خواند تا در دنیای های و هوی و دود و دم، معراج انسانیت را به تماشا بنشینیم. فرصت طلایی عمر در پیش است و ایام در گذر؛ پس همتی باید تا با حضوری سبز از همسفران کوی دوست بگردیم.
تعریف اعتکاف:
اعتکاف در لغت به معنای توقف در جایی است .اما تعریف اصطلاحی اعتکاف: امام خمینی (ره) در تعریف اعتکاف می فرمایند: "وَ هُوَ اللَّبَثُ فِی المَسجِدِ بِقَصدِ التَعّبُدِ بِهِ وَ لا یعتَبَرُ فِیه ضَمُّ قَصدِ عِبادَهٍ اُخری خارِجَهً عَنهُ وَ اِن کانَ هُو الاَحوِط؛ اعتکاف، ماندن در مسجد به نیت عبادت است و قصد عبادت دیگر، در آن معتبر نیست. اگر چه احتیاط مستحب نیت عبادتی دیگر، در کنار اصل ماندن می باشد.
اهمیت اعتکاف:
اعتکاف، محو خود خواهى در امواج بلند خداگرایى و خدمت‏ به امت اسلامى است.  اعتکاف، بیرون رفتن از خانه خویش و مصمم شدن بر حضور در خانه حضرت حق است. عبادتى مستحبى و تقرب جویانه و داوطلبانه است که روزه روز سوم آن رنگ وجوب مى ‏گیرد. اعتکاف، گریز از لذت گرایى و مهار حس خود محورى و برترى جوئى و بازگشت از قبله دنیاگرایان به سمت و سوى قلب و قبله هستى است. خود سازى، محاسبه نفس، توبه و نیایش، نماز و تلاوت قرآن و استمداد از آستان قدس ربوبى از دیگر برکات‏ اعتکاف است.  اسلام، فکر جدایى از زندگى دنیا و گوشه نشینى و کناره گیرى از مردم و به تعبیر دیگر رهبانیت را باطل و ناپسند اعلام کرد، اما اعتکاف را بعنوان فرصتى براى بازگشت‏ به خویش و خداى خویش قرار داد، تا کسانى که از هیاهو و جنجال هاى زندگى مادى خسته مى ‏شوند، بتوانند چند صباحى با خداى خود خلوت کنند و جان و روح خود را با خالق هستى ارتباط دهند .اعتکاف شرایطی را فراهم می کند تا انسانها با توشه معنوى و اعتقادى راسخ و ایمان و امیدى بیشتر، به زندگى خود ادامه داده ، خود را براى صحنه‏ هاى خطر و جهاد در راه خدا آماده سازند ، همیشه با یاد خدا تلاش کنند ، خود را در محضر پروردگار ببینند ، از نافرمانى او بپرهیزند و به سوى سعادت دنیا و آخرت گام بردارند. 
اعتکاف در ادیان دیگر:
کسی به درستی نمی داند که این عبادت، از چه زمانی آغاز و کیفیت اجزا و شرایط آن در بدو شکل گیری چه چیزهایی بوده است.
با توجه به آیه ۱۲۵ سوره بقره، می توان نتیجه گرفت که اعتکاف عملی بوده که در شریعت ابراهیم از مناسک و عبادات الهی محسوب می شده. و پیروان ایشان به این عمل مبادرت می ورزیدند و لذا ابراهیم و اسماعیل (ع) از طرف خداوند موظف شده بودند تا محیط لازم را برای برپایی این مراسم مهیا سازند. واگذاری این مسؤولیت خطیر به آنها، گواه بزرگی بر اهمیت عباداتی چون حج، اعتکاف و نماز در پیشگاه خداوند است.
حضرت موسی (ع) با آن که مسؤولیت سنگین رهبری و هدایت امت را به دوش داشت، برای مدت زمانی آنان را ترک و برای خلوت با محبوب خویش به خلوتگاه کوه طور شتافت. او در پاسخ به پرسش خداوند که فرمود: چرا قوم خود را رها کردی و با عجله به سوی ما شتافتی؟ عرض کرد: پروردگارا! به سوی تو آمدم تا از من راضی شوی (طه :۸۳و۸۴).
بیت المقدس از مکانهایی بود که همواره عده زیادی از انسانها، برای اعتکاف در آن گرد می آمدند و به راز و نیاز با پروردگار خویش مشغول می شدند. بزرگ این گروه، حضرت زکریا (ع) بود و از جمله کسانی که در امر اعتکاف سرپرستی می نمود حضرت مریم (ع) است. قرآن در این باره می فرماید: "وَ کَفّلَها زَکَریا کُلَّما دَخَلَ عَلَیها زَکَریا المِحرابَ وَجَدَ عِندَها رِزقاً؛ کفالت او (مریم) را زکریا بر عهده گرفت و هر زمان که به محل عبادت او می رفت برای او غذایی مهیا می دید (عمران:۳۷)."
از قرآن مجید (مریم:۱۶و ۱۷) استفاده می شود که حضرت مریم (ع) آنگاه که به افتخار ملاقات با فرشته الهی نایل آمد از مردم بریده بود و در خلوت به سر می برد.
علامه طباطبائی می فرماید: گویا مقصود از دوری مریم از مردم، بریدن از آنان و روی آوردن به اعتکاف برای عبادت بوده است.
طبق روایات اهل سنت، در دوران جاهلیت هم عملی به عنوان اعتکاف در میان مردم رایج بوده است و مردم توسط این عمل به خدای خود تقرب می جسته اند.
اجداد پیامبر اسلام (ص) از پیروان دین حنیف به شمار می روند. اعتکاف در غارها و بیابانها و کوهها، به عده ای از این حنفاء نسبت داده شده است. آنان در جاهای خلوتی که از مردم دور بود به اعتکاف پرداخته و خود را در آن محبوس می کردند و جز برای نیازهای شدید و ضروری، از آن خارج نمی شدند و در آن اماکن به عبادت و تأمل و تفکر در هستی پرداخته و در جستجوی راستی و حقیقت بودند. آنها در آن اماکن خاموش و آرام مثل غار حراء، به عبادت مشغول می شدند.
پیامبر (ص) نیز مانند خود بر دین حنیف یعنی دین حضرت ابراهیم (ع) بود و عبادات متداول آن دین و از جمله اعتکاف را برپا می داشت.
قبل از بعثت حضرت محمد (ص) نیز غار حراء محل عبادت و راز و نیاز بود، حضرت رسول اکرم (ص) نیز به اعتکاف در آن مکان مشغول می شدند و در اندیشه سرنوشت بشریت فرو می رفتند.
ارکان اعتکاف:
ارکان عبادت یعنی اجزایی که اگر عمداً یا سهوا ترک شوند، آن عبادت باطل می شود. اعتکاف نیز ارکانی دارد که عبارت اند از ۱) نیت؛ ۲) توقف در مسجد جامع شهر یا مساجد چهار گانه معروف؛ ۳ کمتر از سه روز نبودن اعتکاف؛ ۴) روزه دار بودن معتکف در ایام اعتک
زمان اعتکاف:
اعتکاف در هر زمانی که انسان بتواند حداقل سه روز در مسجد بماند صحیح است، و بهترین زمان برای آن، ماه مبارک رمضان و مخصوصا در دهه آخر آن ماه می باشد.
نیت اعتکاف:
اعتکاف،همانند سایر عبادات،باید با نیت و قصد قربت‏باشد و هر گونه ریا و خود نمایی و قصد غیر الهی آن را باطل می‏کند.  در نیت اعتکاف،قصد وجه شرط نیست،یعنی لازم نیست قصد کند که اعتکاف واجب است‏یا مستحب. زمان نیت اعتکاف، وقت شروع اعتکاف است که شروع طلوع فجر می باشد و با استمرار نیت اول شب هم مانعی ندارد.اعتکاف را می توان به سه صورت به جای آورد. ۱) برای خود ؛ ۲) به نیابت از مردگان ۳) به نیابت از زندگان
اگر اعتکاف را به نیابت از کسی که، از دنیا رفته به جای آورد، در این صورت اعتکاف را تنها به نیابت از یک نفر می توان انجام داد ولی اگر مقصود اهدای ثواب باشد می توان ثواب اعتکاف را به چند نفر، زنده یا مرده، هدیه کرد.
در مورد نیابت از شخص زنده، در میان فقها اختلاف نظر وجود دارد. بسیاری از فقها در درستی چنین اعتکافی، تردید کرده اند. در این صورت، هرگاه نایب، اعتکاف را به قصد رجا، یعنی امید به مطلوب بودن عمل نزد خدا، نه به عنوان عبادتی حتمی انجام دهد، مانعی ندارد.
شرایط اعتکاف:
در صحت اعتکاف علاوه بر شرایط عامه تکلیف( ایمان، عقل و قدرت)، اموری شرط است:الف) قصد قربت ب) روزه: ج) سه روز روزه دار بودند. د) وقوف در  چهار مسجد: مسجد الحرام، مسجد النبی«ص»، مسجد جامع کوفه و مسجد بصره. ولی به قصد رجاء ( به امید پاداش) می توان در مسجد جامع هر شهر معتکف شد. ه)اجازه شوهر و اجازه پدر و مادر و) پیوستگی اعتکاف
محرمات اعتکاف:
۱- پرداختن به امور جنسی به معنای وسیع آن: که شامل هر نوع بهره برداری شهوانی می باشد .
۲- بوییدن عطر و هر نوع بوی خوش و گیاهان معطر به قصد لذت بردن
۳- مجادله و مناقشه: حرمت جدال مربوط به اموری است که معتکف بخواهد فضل و برتری خود را به دیگران نشان دهد.
۴- محرمات روزه: در حال روزه یعنی از طلوع تا غروب خورشید، که معتکف روزه می گیرد، باید از محرمات روزه نیز اجتناب نماید. بعضی از فقها محرمات احرام را بر معتکف مستحب دانسته اند.
۵- خرید و فروش
اعمال اعتکاف:
اعمال شب سیزدهم: اعمالی را باید در این شب انجام داد؛ از جمه آن ده رکعت نماز است که اگر به درستی به جا آورده شود، دارای ثواب و پاداش بزرگی است. در روایتی از پیامبر (ص) می خوانیم: « کسی که در شب سیزدهم ماه رجب ده رکعت نماز بخواند؛ بدین گونه که در رکعت اول حمد یک مرتبه و سوره عادیات هم یک مرتبه و در رکعت دوم حمد یک مرتبه سوره تکاثر نیز یک مرتبه بخواند و بقیه رکعت ها را هم به همین نحو تمام کند، خداوند متعال گناهان او را می آمرزد و اگر عاق والدین هم باشد خداوند سبحان از او راضی می شود، و همچنین در قبر نکیر و منکر به او نزدیک نمی شوند و او را نمی ترسانند و بر پل صراط هم چون برق خاطف (سریع) عبور می کند و نامه اعمالش را به دست راستش می دهند و میزان اعمالش سنگینی می کند و در بهشت فردوس هزار شهر به او اعطا می شود.»روز سیزدهم هم روزه اش ثواب فراوان دارد و برای کسی که بخواهد عمل ام داود را به جای آورد، باید این روز و دو روز بعدش را روزه بگیرد.


سه شنبه 1 تیر 1389

دعای امام کاظم بعداز نماز وتر

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

دعای امام کاظم بعداز نماز وتر

دعای امام کاظم بعداز نماز وتر: انگاه که سه رکعت وِتْر را بجا مى آورى پس چون سلام دادى بگو در حالتى که نشسته باشى

اَلْحَمْدُ للهِِ الَّذى لا تَنْفَدُ

ستایش آن خدایى را سزاست

خَزآئِنُهُ وَلا یَخافُ آمِنُهُ رَبِّ اِنِ ارْتَکَبْتُ الْمَعاصِىَ فَذلِکَ ثِقَهٌ مِنّى

که خزینه هایش پایان نپذیرد و هر که در امان او بود هراس ندارد پررودگارا اگر من دست به نافرمانى زدم این بخاطر آن اطمینانى

بِکَرَمِکَ اِنَّکَ تَقْبَلُ التَّوْبَهَ عَنْ عِبادِکَ وَتَعْفوُ عَنْ سَیِّئاتِهِمْ وَتَغْفِرُ

بود که به کرم تو داشتم براستى که تو از بندگانت توبه شان را مى پذیرى و از گناهانشان درگذرى

الزَّلَلَ وَاِنَّکَ مُجیبٌ لِداعیکَ وَمِنْهُ قَریبٌ وَاَنـَا تائِبٌ اِلَیْکَ مِنَ

و لغزشهاشان بیامرزى و براستى که تو خواننده ات را پاسخ دهى و به او نزدیکى و من بسوى تو

الْخَطایا وَراغِبٌ اِلَیْکَ فى تَوْفیرِ حَظّى مِنَ الْعَطایا یا خالِقَ الْبَرایا

از گناهان توبه کنم و میل دارم از درگاهت که بهره ام را از عطاهاى خویش فراوان گردانى اى آفریننده خلایق

یا مُنْقِذى مِنْ کُلِّ شَدیدَه یا مُجیرى مِنْ کُلِّ مَحْذُور وَفِّرْ عَلَىَّ

اى نجات دهنده من از هر سختى اى پناه ده من از هر خطر و چیز ترسناک

السُّرُورَ وَاکْفِنى شَرَّ عَواقِبِ الاُْمُورِ فَاَنْتَ اللهُ عَلى نَعْمآئِکَ وَجَزیلِ

خدایا نشاط و خوشحالیم را فراوان گردان و از شر پایان هر کار نگاهم دارد که براستى اى خدا تو بر نعمتها و عطاهاى

عَطآئِکَ مَشْکُورٌ وَلِکُلِّ خَیْر مَذْخُورٌ

سرشارت مورد سپاسگزارى هستى و براى هر خیر و خوبى ذخیره ما باشى


دوشنبه 31 خرداد 1389

زیارت امام حسین علیه السلام در روز اول ماه رجب

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

زیارت امام حسین علیه السلام در روز اول ماه رجب

زیارت اوّل رجب: شیخ مفید و سیّد بن طاووس تصریح نموده اند که این زیارت که ذکر مى شود براى روز اوّل رجب و شب آن، و شب نیمه شعبان است، و لکن شهید اوّل در مزار فرموده که: از جمله زیارت هاى مخصوصه، زیارت روز اوّل ماه رجب و شب آن روز و شب نیمه ماه رجب که شب غفیله گویند و روز آن شب و شب نصف شعبان و روز آن است. پس شروع کرده در الفاظ زیارت، پس حسب فرموده ایشان این زیارت براى شش وقت است.
و مخفى نماند که در اصل زیارت حضرت با هم متّفقند، و لکن شیخ مفید زیارت علىّ بن الحسین(علیهما السلام)و شهدا را ذکر نموده مخالف آنچه ابن طاووس در مصباح و اقبال نقل کرده، و شهید در مزار جمع ما بین هر دو فرموده، ما نیز چنین کنیم; پس گوییم هر گاه خواهى زیارت کنى حضرت ابى عبداللّه الحسین(علیه السلام)را در آن اوقاتى که گفته شد، پس غسل کن و پاکیزه ترین جامه هاى خود را بپوش و بایست بر در قبّه مطهّره آن حضرت رو به قبله، و سلام کن بر رسول خدا(صلى الله علیه وآله)و بر امیر المؤمنین و فاطمه و امام حسن و امام حسین(علیهم السلام) و هم چنین باقى ائمّه هدى(علیهم السلام)و بعد از آن داخل شو و نزد ضریح مقدّس بایست و صد مرتبه بگو: اللّهُ أکْبَرُ ، و بگو:

السَّلامُ عَلَیْکَ یَابْنَ رَسُولِ اللّهِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یَابْنَ خاتَمِ النَّبِیّینَ *السَّلامُ عَلَیْکَ یَابْنَ

سَیِّدِ الْمُرْسَلینَ * السَّلامُ عَلَیْکَ یَابْنَ سَیِّدِ الْوَصِیّینَ *السَّلامُ عَلَیْکَ یا اَبا عَبْدِاللّهِ

* السَّلامُ عَلَیْکَ یا حُسَیْنَ بْنَ عَلیٍّ * السَّلامُ عَلَیْکَ یَابْنَ فاطِمَهَ سَیِّدَهِ نِساءِ

الْعالَمینَ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا وَلِیَّ اللّهِ وَابْنَ وَلِیِّهِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا صَفِیَّ اللّهِ وَ

ابْنَ صَفِیِّهِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا حُجَّهَ اللّهِ وَابْنَ حُجَّتِهِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا حَبیبَ اللّهِ

وَابْنَ حَبیبِهِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا سَفیرَ اللّهِ وَابْنَ سَفیرِهِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا خازِنَ

الْکِتابِ الْمَسْطُورِ *السَّلامُ عَلَیْکَ یا وارِثَ التَّوْراهِ والاْنْجیلِ وَالزَّبُورِ * السَّلامُ

عَلَیْکَ یا اَمینَ الرَّحْمنِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا شَریکَ الْقُرْآنِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا

عَمُودَ الدّینِ *السَّلامُ عَلَیْکَ یا بابَ حِکْمَهِ رَبِّ الْعالَمینَ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا

بابَ حِطَّهِ الَّذی مَنْ دَخَلَهُ کانَ مِنَ الآمِنینَ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا عَیْبَهَ عِلْمِ اللّهِ

* السَّلامُ عَلَیْکَ یا مَوْضِعَ سِرِّ اللّهِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا ثارَ اللّهِ وَابْنَ ثارِهِ

وَالْوِتْرَ الْمَوْتُورَ * السَّلامُ عَلَیْکَ وَعَلَى الاَْرْواحِ الَّتی حَلَّتْ بِفِنائِکَ وَاَناخَتْ

بِرَحْلِکَ. بِاَبی اَنْتَ وَاُمّی وَنَفْسی یا اَبا عَبْدِاللّهِ * لَقَدْ عَظُمَتِ الْمُصیبَهُ وَ

جَلَّتِ الرَّزِیَّهُ بِکَ عَلَیْنا وَعَلى جَمیعِ اَهْلِ الاِْسْلامِ * فَلَعَنَ اللّهُ اُمَّهً اَسَّسَتْ

اَساسَ الظُّلْمِ وَالْجَوْرِ عَلَیْکُمْ اَهْلَ البَیْتِ * وَلَعَنَ اللّهُ اُمَّهً دَفَعَتْکُمْ عَنْ مَقامِکُمْ

وَاَزالَتْکُمْ عَنْ مَراتِبِکُمُ الَّتی رَتَّبَکُمُ اللّهُ فیها * بِاَبی اَنْتَ وَاُمّی وَنَفْسی یا

اَبا عَبْدِاللّهِ * اَشْهَدُ لَقَدْ اقْشَعَرَّتْ لِدِمائِکُمُ اَظِلَّهُ الْعَرْشِ مَعَ اَظِلَّهِ الْخَلائِقِ

*وَبَکَتْکُمُ السَّماءُ وَالاَْرْضُ وَسُکّانُ الْجِنانِ وَالْبَرِّ وَالْبَحْرِ * صَلَّى اللّهُ

عَلَیْکَ عَدَدَ ما فی عِلْمِ اللّهِ * لَبَّیْکَ داعِیَ اللّهِ * اِنْ کانَ لَمْ یُجِبْکَ بَدَنی

عِنْدَ اسْتِغاثَتِکَ وَلِسانی عِنْدَ اسْتِنْصارِکَ فَقَدْ اَجابَکَ قَلْبی وَسَمْعی وَ

بَصَری *سُبْحانَ رَبِّی([۱]) اِنْ کانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولاً * اَشْهَدُ اَنَّکَ

طُهْرٌ طاهِرٌ مُطَهَّرٌ مِنْ طُهْر طاهِر مُطَهَّر * طَهُرْتَ وَطَهُرَتْ بِکَ

الْبِلادُ * وَطَهُرَتْ اَرْضٌ اَنْتَ بِها *وَطَهُرَ حَرَمُکَ.

اَشْهَدُ اَنَّکَ قَدْ اَمَرْتَ بِالْقِسْطِ وَالْعَدْلِ وَدَعَوْتَ اِلَیْهِما * وَاَنَّکَ صادِقٌ

صِدّیقٌ صَدَقْتَ فیما دَعَوْتَ اِلَیْهِ * وَاَنَّکَ ثارُ اللّهِ فِی الاَْرْضِ * وَ

اَشْهَدُ اَنَّکَ قَدْ بَلَّغْتَ عَنِ اللّهِ * وَعَنْ جَدِّکَ رَسُولِ اللّهِ * وَعَنْ اَبیکَ

اَمیرِالْمُؤْمِنینَ * وَعَنْ اَخیکَ الْحَسَنِ * وَنَصَحْتَ وَجاهَدْتَ فی

سَبیلِ اللّهِ وَعَبَدْتَهُ مُخْلِصاً حَتّى اَتاکَ الْیَقینُ * فَجَزاکَ اللّهُ خَیْرَ

جَزاءِ السّابِقینَ * وَصَلَّى اللّهُ عَلَیْکَ وَسَلَّمَ تَسْلیماً.

اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد * وَصَلِّ عَلَى الْحُسَیْنِ الْمَظْلُومِ

الشَّهیدِ الرَّشیدِ * قَتیلِ الْعَبَراتِ واَسیرِ الْکُرُباتِ * صَلاهً نامِیَهً

زاکِیَهً مُبارَکَهً یَصْعَدُ اَوَّلُها وَلا یَنْفَدُ آخِرُها * اَفْضَلَ ما صَلَّیْتَ

عَلى اَحَد مِنْ اَوْلادِ اَنْبِیائِکَ الْمُرْسَلینَ یا اِلهَ الْعَالَمینَ.

آن گاه قبر مطهّر را ببوس و روى راست خود را بر قبر گذار بعد از آن روى چپ را، آن گاه دور قبر بگرد و طواف کن و چهار جانب قبر را ببوس. شیخ مفید(رحمه الله) فرموده: آن گاه برو به سوى قبر علىّ بن الحسین(علیهما السلام) وبایست نزد قبر آن جناب وبگو:

السَّلامُ عَلَیْکَ اَیُّهَا الصِّدّیقُ الطَّیِّبُ الزَّکِیُّ الْحَبیبُ الْمُقَرَّبُ وَابْنُ رَیْحانَهِ رَسُولِ اللّهِ

* السَّلامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهید مُحْتَسِب وَرَحْمَهُ اللّهِ وَبَرَکاتُهُ * ما أکْرَمَ مَقامَکَ وَ

اَشْرَفَ مُنْقَلَبَکَ * اَشْهَدُ لَقَدْ شَکَرَ اللّهُ سَعْیَکَ * وَاَجْزَلَ ثَوابَکَ * وَاَلْحَقَکَ بِالذِّرْوَهِ

الْعالِیَهِ حَیْثُ الشَّرَفُ کُلُّ الشَّرَفِ وَفِی الْغُرَفِ السّامِیَهِ کَما مَنَّ عَلَیْکَ مِنْ قَبْلُ وَ

جَعَلَکَ مِنْ اَهْلِ الْبَیْتِ الَّذینَ اَذْهَبَ اللّهُ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَطَهَّرَهُمْ تَطْهیراً *

صَلَواتُ اللّهِ عَلَیْکَ وَرَحْمَهُ اللّهِ وَبَرَکاتُهُ وَرِضْوانُهُ * فَاشْفَعْ اَیُّهَا السَّیِّدُ الطّاهِرُ

اِلى رَبِّکَ فی حَطِّ الاَْثْقالِ عَنْ ظَهْری وَتَخْفیفِها عَنّی * وَارْحَمْ ذُلّی وَخُضُوعی

لِلّهِ وَلِلسَّیِّدِ اَبِیکَ صَلَّى اللّهُ عَلَیْکُما.

پس خود را بر قبر بچسبان و بگو:

زادَ اللّهُ فی شَرَفِکُمْ فِی الآخِرَهِ کَما شَرَّفَـکُمْ فِی الدُّنْیا * وَاَسْعَدَکُمْ کَما اَسْعَدَ

بِکُمْ * وَاَشْهَدُ اَنَّـکُمْ اَعْلامُ الدّینِ وَنُجُومُ الْعالَمینَ * وَالسَّلامُ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَهُ اللّهِ

وَبَرَکاتُهُ.

پس رو کن به سوى شهدا و بگو:

السَّلامُ عَلَیْکُمْ یا اَنْصارَ اللّهِ وَاَنْصارَ رَسُولِهِ وَاَنْصارَ عَلیِّ بْنِ اَبی طالِب وَ

اَنْصارَ فاطِمَهَ وَاَنْصارَ الْحَسَنِ والْحُسَیْنِ وَاَنْصارَ الاِْسْلامِ * اَشْهَدُ لَقَدْ([۲])

نَصَحْتُمْ لِلّهِ وَجاهَدْتُمْ فی سَبیلِهِ * فَجَزاکُمُ اللّهُ عَنِ الاِْسْلامِ وَاَهْلِهِ اَفْضَلَ

الْجَزاءِ *فُزْتُمْ وَاللّهِ فَوْزاً عَظیماً * یا لَیْتَنی کُنْتُ مَعَکُمْ فَاَفُوزَ فَوْزاً عَظیماً

*اَشْهَدُ اَنَّکُمْ اَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّکُمْ تُرْزَقُونَ * اَشْهَدُ اَنَّکُمُ الشُّهَداءُ وَالسُّعَداءُ وَاَنَّکُمُ

الْفائِزُونَ فی دَرَجاتِ الْعُلى * وَالسَّلامُ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَهُ اللّهِ وَبَرَکاتُهُ.

بعد از آن بازگرد و بیا نزدیک سر مبارک آن حضرت و نماز زیارت بکن و دعا کن براى خود و پدر و مادر خود و براى برادران مؤمن.
و سیّد اجلّ علىّ بن طاووس(رحمه الله) در کتاب اقبال و مصباح بعد از ذکر زیارت حضرت و گذاردن روى راست و چپ بر قبر و بوسیدن چهار طرف، فرموده: پس برو و بایست نزد قبر علىّ بن الحسین(علیهما السلام)رو به قبله و بگو:

السَّلامُ مِنَ اللّهِ وَالسَّلامُ مِنْ مَلائِکَتِهِ الْمُقَرَّبینَ وَاَنْبِیائِهِ الْمُرْسَلینَ وَعِبادِهِ الصّالِحینَ

وَجَمیعِ اَهْلِ طاعَتِهِ مِنْ اَهْلِ السَّماواتِ وَالاَْرَضینَ عَلى اَبی عَبْدِاللّهِ الْحُسَیْنِ بْنِ

عَلیٍّ وَرَحْمَهُ اللّهِ وَبَرَکاتُهُ * السَّلامُ عَلَیْکَ یا اَوَّلَ قَتیل مِنْ نَسْلِ خَیْرِ سَلیل مِنْ

سُلالَهِ اِبْراهیمَ الْخَلیلِ * صَلَّى اللّهُ عَلَیْکَ وَعَلى اَبیکَ اِذْ قالَ فیکَ: قَتَلَ اللّهُ قَوْماً

قَتَلُوکَ یا بُنَیَّ * ما اَجْرَأَهُمْ عَلَى الرَّحْمنِ وَعَلَى انْتِهاکِ حُرْمَهِ الرَّسُولِ * عَلى

الدُّنْیا بَعْدَکَ الْعَفا * اَشْهَدُ اَنَّکَ ابْنُ حُجَّهِ اللّهِ وَابْنُ اَمینِهِ * حَکَمَ اللّهُ لَکَ عَلى

قاتِلیکَ وَاَصْلاهُمْ جَهَنَّمَ وَساءَتْ مَصیراً * وَجَعَلَنَا اللّهُ یَوْمَ الْقِیامَهِ مِنْ مُلاقیکَ وَ

مُرافِقیکَ وَمُرافِقی جَدِّکَ وَاَبیکَ وَعَمِّکَ وَاَخیکَ وَاُمِّکَ الْمَظْلُومَهِ الطّاهِرَهِ الْمُطَهَّرَهِ

* اَبْرَأُ اِلَى اللّهِ مِمَّنْ قَتَلَکَ وَقاتَلَکَ([۳]) * وَاَسْألُ اللّهَ مُرافَقَتَکُمْ فی دارِ الْخُلُودِ *

وَالسَّلامُ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَهُ اللّهِ وَبَرَکاتُهُ.

السَّلامُ عَلى عَبْدِاللّهِ بْنِ الْحُسَیْنِ الطِّفْلِ الرَّضیعِ * لَعَنَ اللّهُ رامِیَهُ حَرْمَلَهَ ابْنَ

کاهِلِ الاَْسَدی وَذَویهِ.

در بعض نسخ مصباح و مزار شهید: السَّلامُ عَلَى الْعَبّاسِ بْنِ اَمیرِالْمُؤْمِنینَ * السَّلامُ

عَلى جَعْفَرِ بْنِ اَمیرِالْمُؤْمِنینَ * السَّلامُ عَلى عُبَیْدِ اللّهِ بْنِ اَمیرِالْمُؤْمِنینَ *السَّلامُ

عَلى عَبْدِاللّهِ بْنِ اَمیرِالْمُؤْمِنینَ * السَّلامُ عَلى اَبی بَکْرِ([۴]) ابْنِ اَمیرِ الْمُؤمِنینَ

* السَّلامُ عَلى عُثْمانَ بْنِ اَمیرِ المُؤْمِنینَ * السَّلامُ عَلَى الْقاسِمِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ

اَمیرِالْمُؤمِنینَ * السَّلامُ عَلى اَبی بَکْرِ بْنِ الْحَسَنِ * السَّلامُ عَلى عُبَیْدِ اللّهِ بْنِ

الْحَسَنِ * السَّلامُ عَلى مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِاللّهِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ اَبی طالِب *السَّلامُ عَلى

جَعْفَرِ بْنِ عَقیل * السَّلامُ عَلى عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ عَقیل *السَّلامُ عَلى عَبْدِ اللّهِ

بْنِ مُسْلِمِ بْنِ عَقیل * السَّلامُ عَلى مُحَمَّدِ بْنِ اَبی سَعیدِ ابْنِ عَقیل *السَّلامُ عَلى

عَوْنِ بْنِ عَبْدِاللّهِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ اَبی طالِب * السَّلامُ عَلى عَبْدِ اللّهِ([۵])بْنِ

مُسْلِمِ بْنِ عَقیل.

السَّلامُ عَلَیْـکُمْ اَهْلَ بَیْتِ الْمُصْطَفى * السَّلامُ عَلَیْکُمْ اَهْلَ الشُّکْرِ وَالرِّضا *

السَّلامُ عَلَیْکُمْ یا اَنْصارَ اللّهِ وَرِجالَهُ مِنْ اَهْلِ الْحَقِّ وَالْبَلْوى وَالْمُجاهِدینَ عَلى

بَصیرَه فی سَبیلِهِ * اَشْهَدُ اَنَّکُمْ کَما قالَ اللّهَ عَزَّ وَجَلَّ: (وَکَأَیِّنْ مِنْ نَبِیٍّ قاتَلَ مَعَهُ

رِبِّیُّونَ کَثیرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا اَصَابَهُمْ فی سَبیلِ اللّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکانُوا وَاللّهُ

یُحِبُّ الصَّابِرینَ) * فَما ضَعُفْتُمْ وَمَا اسْتَکَنْتُمْ حَتّى لَقیتُمُ اللّهَ عَلى سَبیلِ الْحَقِّ وَ

نَصْرِهِ وَکَلِمَهِ اللّهِ التّامَهِ * صَلَّى اللّهُ عَلَیْکُمْ وَعَلى اَرْواحِکُمْ وَاَبْدانِکُمْ وَسَلَّمَ تَسْلیماً

* فُزْتُمْ وَاللّهِ وَلَوَدَدْتُ اَنّی کُنْتُ مَعَکُمْ فَاَفُوزَ فَوْزاً عَظیماً * اَبْشِرُوا بِمَوْعِدِ اللّهِ

الَّذی([۶]) لا خُلْفَ لَهُ([۷]) اِنَّهُ لا یُخْلِفُ الْمیعادَ * اَشْهَدُ اَنَّکُمُ النُّجَباءُ وَسادَهُ

الشُّهَداءِ فی الدُّنْیا وَالآخِرَهِ * وَاَشْهَدُ اَنَّکُمْ جاهَدْتُمْ فی سَبیلِ اللّهِ وَقُتِلْتُمْ عَلى

مِنْهاجِ رَسُولِ اللّهِ * اَنْتُمُ([۸]) السّابِقُونَ وَالْمُجاهِدُونَ * اَشْهَدُ اَنَّکُمْ اَنْصارُ

اللّهِ وَاَنْصارُ رَسُولِهِ *اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذی صَدَقَـکُمْ وَعْدَهُ واَراکُمْ ما تُحِبُّونَ *

وَالسَّلامُ عَلَیْکُمْ وَرَحْمَهُ اللّهِ وَبَرَکاتُهُ.


خوشا به حال آنکه در ماه رجب در حرم امام رضا علیه السلام سوره ی توحید بخواند!

«سیّد بن طاووس» در «اقبال» فضیلت فراوانى براى خواندن سوره «قل هو اللّه احد»در ماه رجب نقل کرده است; از جمله از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) روایت کرده است: هر کس با نیّت پاک در ماه رجب، ده هزار مرتبه سوره «قل هو اللّه احد» را بخواند، وارد عرصه قیامت شود در حالى که از گناه پاک باشد مانند روزى که از مادر متولّد شده است، و هفتاد فرشته به استقبال او مى آیند و به وى بشارت بهشت را مى دهند.
همچنین آن حضرت براى هزار بار خواندن سوره «قل هو اللّه احد» در این ماه و حتّى صد بار نیز پاداش زیادى ذکر کرد.

همچنین زیارت امام رضا(علیه السلام) در ماه رجب مستحب است و در روایتى از امام جواد(علیه السلام) زیارت آن حضرت در ماه رجب مورد تأکید قرار گرفته است.

-------------

فضیلت ماه رجب

ماه رجب و ماههاى شعبان و رمضان، از ماههاى بسیار پرفضیلت است، و از تعبیرات بعضى از روایات برمى آید كه ماه رجب در میان این سه ماه، امتیاز خاصّى دارد، تا آن جا كه ماه رجب «ماه خدا» نامیده شده و ماه شعبان «ماه پیامبر» و ماه مبارك رمضان «ماه امّت»!(1)
ماه رجب یكى از ماههاى حرام است كه آغاز و ادامه جنگ در آن، با دشمنان اسلام حرام مى باشد (مگر جنگ دفاعى)،(2) و جنایات نیز در این ماهها (ماههاى حرام)، دیه سنگین ترى دارد.(3)
پیغمبراكرم(صلى الله علیه وآله) ماه رجب را «ماه اَصَبّ» نامیده است، زیرا رحمت خدا در این ماه بر امّت فرو مى ریزد.(4)
این ماه آمیخته است با یاد پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله) (به مناسبت مبعث در بیست و هفتم ماه) و یاد امیر مؤمنان(علیه السلام) (به مناسبت میلاد مبارك آن حضرت در سیزدهم ماه) و خاطره شهادت موسى بن جعفر(علیه السلام) (در بیست و پنجم ماه) و روزهاى مهمّ تاریخى دیگر; و از این نظر یكى از ماههاى بسیار پرخاطره اسلامى است.
از روایات متعدّدى كه درباره روزه هاى ماه رجب - حتّى یك روز از آن - وارد شده، اهمّیّت فوق العاده این ماه، و عبادت و خودسازى در آن كاملاً روشن مى گردد، كه در این جا به گوشه اى از آن اشاره مى شود:
1ـ مرحوم «شیخ صدوق» به سند معتبر از امام صادق(علیه السلام) نقل مى كند كه یكى از یاران آن حضرت در اواخر ماه رجب خدمتش رسید، چون نظر مبارك امام(علیه السلام) به او افتاد، فرمود: آیا در این ماه روزه گرفته اى؟ عرض كرد: نه، فرمود: آن قدر ثواب از تو فوت شده كه اندازه آن را كسى جز خدا نمى داند; این ماهى است كه خداوند آن را بر سایر ماهها برترى بخشیده و احترام آن را عظیم شمرده، و براى روزه داشتن آن، پاداش هاى مهمّى قرار داده است. آن مرد عرض مى كند: آیا اگر در بقیّه این ماه روزه بدارم، به بخشى از ثواب مى رسم؟ امام(علیه السلام) فرمود: آرى; سپس ثواب هاى مهمّى براى كسى كه فقط روز آخر ماه، یا دو روز آخر ماه، یا سه روز آخر ماه را روزه بدارد، بیان فرمودند; مانند نجات از سكرات مرگ، عذاب قبر و لغزش بر صراط و شداید قیامت و نایل شدن به برائت و رهایى از آتش دوزخ.(5)
2ـ در حدیث دیگرى آمده است: «رجب» نام نهرى است در بهشت، از شیر سفیدتر و از عسل شیرین تر; هر كس یك روز از این ماه را روزه بدارد، از آن مى نوشد!(6)
3ـ در حدیث دیگرى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم: هر كس یك روز از این ماه را روزه بگیرد، خشنودى عظیم خدا را به دست آورده، خشم الهى از او دور مى شود، و درهاى جهنّم به روى او بسته خواهد شد!(7)
4ـ هر كس سه روز از این ماه را كه پنجشنبه و جمعه و شنبه باشد، روزه بگیرد، فضیلت بسیار دارد و همچنین در سایر ماههاى حرام.
در روایتى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) آمده است: هر گاه كسى نتواند در این ماه روزه بگیرد، هر روز صد مرتبه این تسبیحات را بخواند، تا ثواب روزه آن را دریابد:

سُبْحانَ الاِْلهِ الْجَلیلِ، سُبْحانَ مَنْ لا یَنْبَغِى التَّسْبیحُ اِلاَّ لَهُ، سُبْحانَ الاَْعَزِّ الاَْكْرَمِ، سُبْحانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزَّةَ وَهُوَ لَهُ اَهْلٌ.(9)
منزه است خداى بزرگ منزه است آن كه تنزیه و تسبیح جز براى او شایسته نیست منزه است خداى برتر و كریمتر منزه است آن كه لباس عزت در بردارد و شایسته آن است.

از مجموع احادیث بالا ـ و دیگر احادیث ـ به خوبى استفاده مى شود كه این ماه، ماه تهذیب نفوس و خودسازى و آغاز یك دوره جدیدِ سیر و سلوك الى اللّه است، كه از ماه رجب آغاز و به ماه مبارك رمضان منتهى مى شود; خوشا به حال آنان كه قدر و منزلت این سه ماه را بدانند و از آن بهره كافى بگیرند.


شنبه 29 خرداد 1389

فضیلت ماه رجب

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

ماه رجب و ماههاى شعبان و رمضان، از ماههاى بسیار پرفضیلت است، و از تعبیرات بعضى از روایات برمى آید که ماه رجب در میان این سه ماه، امتیاز خاصّى دارد، تا آن جا که ماه رجب «ماه خدا» نامیده شده و ماه شعبان «ماه پیامبر» و ماه مبارک رمضان «ماه امّت»!(1)
ماه رجب یکى از ماههاى حرام است که آغاز و ادامه جنگ در آن، با دشمنان اسلام حرام مى باشد (مگر جنگ دفاعى)،(2) و جنایات نیز در این ماهها (ماههاى حرام)، دیه سنگین ترى دارد.(3)
پیغمبراکرم(صلى الله علیه وآله) ماه رجب را «ماه اَصَبّ» نامیده است، زیرا رحمت خدا در این ماه بر امّت فرو مى ریزد.(4)
این ماه آمیخته است با یاد پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) (به مناسبت مبعث در بیست و هفتم ماه) و یاد امیر مؤمنان(علیه السلام) (به مناسبت میلاد مبارک آن حضرت در سیزدهم ماه) و خاطره شهادت موسى بن جعفر(علیه السلام) (در بیست و پنجم ماه) و روزهاى مهمّ تاریخى دیگر; و از این نظر یکى از ماههاى بسیار پرخاطره اسلامى است.
از روایات متعدّدى که درباره روزه هاى ماه رجب - حتّى یک روز از آن - وارد شده، اهمّیّت فوق العاده این ماه، و عبادت و خودسازى در آن کاملاً روشن مى گردد، که در این جا به گوشه اى از آن اشاره مى شود:
1ـ مرحوم «شیخ صدوق» به سند معتبر از امام صادق(علیه السلام) نقل مى کند که یکى از یاران آن حضرت در اواخر ماه رجب خدمتش رسید، چون نظر مبارک امام(علیه السلام) به او افتاد، فرمود: آیا در این ماه روزه گرفته اى؟ عرض کرد: نه، فرمود: آن قدر ثواب از تو فوت شده که اندازه آن را کسى جز خدا نمى داند; این ماهى است که خداوند آن را بر سایر ماهها برترى بخشیده و احترام آن را عظیم شمرده، و براى روزه داشتن آن، پاداش هاى مهمّى قرار داده است. آن مرد عرض مى کند: آیا اگر در بقیّه این ماه روزه بدارم، به بخشى از ثواب مى رسم؟ امام(علیه السلام) فرمود: آرى; سپس ثواب هاى مهمّى براى کسى که فقط روز آخر ماه، یا دو روز آخر ماه، یا سه روز آخر ماه را روزه بدارد، بیان فرمودند; مانند نجات از سکرات مرگ، عذاب قبر و لغزش بر صراط و شداید قیامت و نایل شدن به برائت و رهایى از آتش دوزخ.(5)
2ـ در حدیث دیگرى آمده است: «رجب» نام نهرى است در بهشت، از شیر سفیدتر و از عسل شیرین تر; هر کس یک روز از این ماه را روزه بدارد، از آن مى نوشد!(6)
3ـ در حدیث دیگرى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم: هر کس یک روز از این ماه را روزه بگیرد، خشنودى عظیم خدا را به دست آورده، خشم الهى از او دور مى شود، و درهاى جهنّم به روى او بسته خواهد شد!(7)
4ـ هر کس سه روز از این ماه را که پنجشنبه و جمعه و شنبه باشد، روزه بگیرد، فضیلت بسیار دارد و همچنین در سایر ماههاى حرام.
در روایتى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) آمده است: هر گاه کسى نتواند در این ماه روزه بگیرد، هر روز صد مرتبه این تسبیحات را بخواند، تا ثواب روزه آن را دریابد:

سُبْحانَ الاِْلهِ الْجَلیلِ، سُبْحانَ مَنْ لا یَنْبَغِى التَّسْبیحُ اِلاَّ لَهُ، سُبْحانَ الاَْعَزِّ الاَْکْرَمِ، سُبْحانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزَّةَ وَهُوَ لَهُ اَهْلٌ.(9)
منزه است خداى بزرگ منزه است آن که تنزیه و تسبیح جز براى او شایسته نیست منزه است خداى برتر و کریمتر منزه است آن که لباس عزت در بردارد و شایسته آن است.

از مجموع احادیث بالا ـ و دیگر احادیث ـ به خوبى استفاده مى شود که این ماه، ماه تهذیب نفوس و خودسازى و آغاز یک دوره جدیدِ سیر و سلوک الى اللّه است، که از ماه رجب آغاز و به ماه مبارک رمضان منتهى مى شود; خوشا به حال آنان که قدر و منزلت این سه ماه را بدانند و از آن بهره کافى بگیرند.


تعداد کل صفحات: 12 ... 3 4 5 6 7 8 9 ...