تبلیغات
احادیث دینی - کلمات قصار نهج البلاغه از ۸۱ تا ۱۰۰
چهارشنبه 9 تیر 1389

کلمات قصار نهج البلاغه از ۸۱ تا ۱۰۰

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

۸۱
  وَ قَالَ ع : 
بَقِیَّهُ السَّیْفِ اءَبْقَى عَدَدا وَ اءَکْثَرُ وَلَدا.
  و فرمود (ع ): 
آنان که از شمشیر مى رهند، بیش از دیگران بمانند و صاحب فرزندان بیشترى شوند.
 ۸۲
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ تَرَکَ قَوْلَ (لا اءَدْرِی ) اءُصِیبَتْ مَقاتِلُهُ.
  و فرمود (ع ): 
هر که از گفتن (نمى دانم ) سر باز زند به هلاکت رسد.
 ۸۳
  وَ قَالَ ع : 
رَاءْیُ الشَّیْخِ اءَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ جَلَدِ الْغُلامِ.
وَرُوِیَ: مِنْ مَشْهَدِ الْغُلامِ.
  و فرمود (ع ): 
تدبیر پیر را از دلاورى جوان دوست تر دارم .
در روایت دیگراز حضور جوان .
 ۸۴
  وَ قَالَ ع : 
عَجِبْتُ لِمَنْ یَقْنَطُ وَ مَعَهُ الاِسْتِغْفارُ!
  و فرمود (ع ): 
در شگفتم از کسى که از رحمت خداوند نومید مى شود و حال آنکه ، توان آمرزش خواستنش هست .
 ۸۵
  وَ حَکى عنْهُ اءَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ الْباقِرِ ع اءَنَّهُ قَالَ: 
کانَ فِی الْاءَرْضِ اءَمانانِ مِنْ عَذابِ اللَّهِ وَ قَدْ رُفِعَ اءَحَدُهُما فَدُونَکُمُ الْآخَرَ فَتَمَسَّکُوابِهِ.
اءَمَّا الْاءَمانُ الَّذِی رُفِعَ فَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ اءَمّا الْاءَمانُ الْباقِی فَالاسْتِغْفَارُ، قالَ اللَّهُ تَعالَى : وَ ما کانَ اللّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ اءَنْتَ فِیهِمْ وَ ما کانَ اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ.
قال الرضى :
و هذا من محاسن الاستخراج و لطائف الاستنباط.
  ابو جعفر، امام محمد باقر (ع ) از آن حضرت حکایت کند که فرمود: 
بر روى زمین مردم را از عذاب خدا، دو چیز مایه امان بود یکى از آن دو برداشته شد و دیگرى برجاست آنرا بگیرید و بدان تمسک جویید.
آن امان که برداشته شد رسول الله (صلى الله علیه و آله ) بود. و آن امان که برجاى ماند، استغفار است . خداى تعالى فرماید (تا آنگاه که تو در میانشان هستى ، خدا عذابشان نکند و تا آنگاه که از خدا آمرزش مى طلبند خدا عذابشان نخواهد کرد)(۳)
سید رضى گوید :
امام (ع ) این معنى را چه نیکو بیرون کشیده اند و استنباط کرده اند.
۸۶
  وَ قَالَ ع : 
مَنْ اءَصْلَحَ ما بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ اءَصْلَحَ اللَّهُ ما بَیْنَهُ وَ بَیْنَ النَّاسِ، وَ مَنْ اءَصْلَحَ اءَمْرَ آخِرَتِهِ اءَصْلَحَ اللَّهُ لَهُ اءَمْرَ دُنْیاهُ، وَ مَنْ کانَ لَهُ مِنْ نَفْسِهِ واعِظٌ کانَ عَلَیْهِ مِنَ اللَّهِ حافِظٌ.
  و فرمود (ع ): 
هر که رابطه میان خود و خدا را نیکو سازد، خداوند نیز، رابطه او را با مردم نیکو سازد. و هر که کار آخرت خود را به صلاح آورد، خداوند، کار دنیایش را به صلاح آورد و هر که اندرز دهنده خود باشد از سوى خدا براى او نگهبانى بود.
 ۸۷
  وَ قَالَ ع : 
الْفَقِیهُ کُلُّ الْفَقِیهِ مَنْ لَمْ یُقَنِّطِ النّاسَ مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ، وَ لَمْ یُؤْیِسْهُمْ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ، وَ لَمْ یُؤْمِنْهُمْ مِنْ مَکْرِ اللَّهِ.
  و فرمود (ع ): 
فقیه کامل کسى است که مردم را نه از آمرزش خداوند نومید گرداند و، نه از رحمت حق ماءیوسشان سازد، نه از مکر خدا ایمنى دهد.
 ۸۸
  وَ قَالَ ع : 
اءوْضَعُ الْعِلْمِ ما وَقَفَ عَلَى اللَّسانِ، وَ اءَرْفَعُهُ ما ظَهَرَ فِى الْجَوارِحِ و الْاءَرْکانِ.
  و فرمود (ع ): 
بى قدرترین علمها، علمى است که بر سر زبان باشد و ارجمندترین علمها، علمى است که بر اعضا و ارکان آدمى آشکار شود.
 ۸۹
  وَ قَالَ ع : 
إِنَّ هذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَما تَمَلُّ الْاءَبْدانُ، فَابْتَغُوا لَها طَرائِفَ الْحِکْمَهِ.
  و فرمود (ع ): 
این دلها هم ملول مى شوند، آنسان ، که تن ها ملول مى شوند. پس براى شادمان ساختنشان سخنان نغز و حکمت آمیز بجویید.
 ۹۰
  وَ قَالَ ع : 
لا یَقُولَنَّ اءَحَدُکُمْ (اللَّهُمَّ إِنِّی اءَعُوذُ بِکَ مِنَ الْفِتْنَهِ) لِاءَنَّهُ لَیْسَ اءَحَدٌ إِلا وَ هُوَ مُشْتَمِلٌ عَلَى فِتْنَهٍ، وَ لَکِنْ مَنِ اسْتَعَاذَ فَلْیَسْتَعِذْ مِنْ مُضِلَّاتِ الْفِتَنِ، فَإِنَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ یَقُولُ: وَ اعْلَمُوا اءَنَّما اءَمْوالُکُمْ وَ اءَوْلادُکُمْ فِتْنَهٌ وَ مَعْنَى ذلِکَ اءَنَّهُ یَخْتَبِرُهُمْ بِالْاءَمْوالِ وَ الْاءَوْلادِ لِیَتَبَیَّنَ السَّاخِطَ لِرِزْقِهِ وَ الرَّاضِیَ بِقِسْمِهِ، وَ إِنْ کانَ سُبْحانَهُ اءَعْلَمَ بِهِمْ مِنْ اءَنْفُسِهِمْ، وَ لَکِنْ لِتَظْهَرَ الْاءَفْعالُ الَّتِی بِها یُسْتَحَقُّ الثَّوابُ وَ الْعِقابُ، لِاءَنَّ بَعْضَهُمْ یُحِبُّ الذُّکُورَ وَ یَکْرَهُ الْإِناثَ، وَ بَعْضَهُمْ یُحِبُّ تَثْمِیرَ الْمالِ وَ یَکْرَهُ انْثِلامَ الْحالِ.
قال الرضى :
وَ هذا مِنْ غَرِیبِ ما سُمِعَ مِنْهُ فِی التَّفْسِیرِ.
  و فرمود (ع ): 
کسى از شما نگوید که خداوندا پناه مى برم به تو از آزمایش . زیرا هیچکس نیست مگر آنکه ، به نحوى به آزمایش گرفتار است ، ولى اگر کسى خواهد که به خدا پناه جوید، از او بخواهد که از آزمایشهاى گمراه کننده اش پناه دهد. خداى سبحان مى فرماید (بدانید که داراییها و فرزندان شما وسیله آزمایش شمایند)(۴) معنى آن است که خداوند بندگانش را به اموال و اولاد مى آزماید تا معلوم دارد که چه کسى به روزى او ناخشنود است و چه کسى خشنود. هر چند، خداوند به آنها از خود آنها آگاهتر است ، ولى براى آن است که کارهاى مستحق ثواب را از کارهایى که درخور عقاب است معلوم دارد، زیرا برخى فرزند پسر را دوست دارند و آنان را از دختر خوش نیاید. بعضى بارورساختن مال را مى پسندند و از کاهش آن ناخشنودند.
سید رضى گوید :
و این تفسیرى عجیب است که از آن حضرت شنیده شده .
 ۹۱
  وَ سُئِلَ عَنِ الْخَیْرِ ما هُوَ؟ فَقالَ: 
لَیْسَ الْخَیْرُ اءَنْ یَکْثُرَ مالُکَ وَ وَلَدُکَ وَ لَکِنَّ الْخَیْرَ اءَنْ یَکْثُرَ عِلْمُکَ، وَ اءَنْ یَعْظُمَ حِلْمُکَ، وَ اءَنْ تُباهِیَ النّاسَ بِعِبادَهِ رَبِّکَ، فَإِنْ اءَحْسَنْتَ حَمِدْتَ اللَّهَ، وَ إِنْ اءَسَاءْتَ اسْتَغْفَرْتَ اللَّهَ، وَ لا خَیْرَ فِی الدُّنْیا إِلا لِرَجُلَیْنِ، رَجُلٍ اءَذْنَبَ ذُنُوبا فَهُوَ یَتَدارَکُها بِالتَّوْبَهِ؛ وَ رَجُلٍ یُسارِعُ فِی الْخَیْراتِ، لا یَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ التَّقْوَى ، وَ کَیْفَ یَقِلُّ مَا یُتَقَبَّلُ؟
  هنگامى که از او پرسیدند که خیر چیست ؟ چنین فرمود: 
خیر آن نیست که مالت فراوان یا فرزندانت بسیار باشند، بلکه خیر آن است که علمت افزون و بردباریت بسیار باشد و اگر بر مردم مى بالى ، بالیدنت به پرستش پروردگارت بود. پس اگر نیکى کنى ، خداى را سپاس ‍ گویى و اگر بدى کنى ، از او آمرزش خواهى . در این جهان خیرى نیست ، مگر براى دو کس کسى که گناهى مى کند و به توبه جبرانش مى نماید و کسى که براى کارهاى خیر مى شتابد. عملى که با تقوا تواءم باشد، اندک نیست ، پس چگونه عملى که به درگاه خداوند مقبول افتاده ، اندک باشد.
 ۹۲
  وَ قَالَ ع : 
إِنَّ اءَوْلَى النَّاسِ بِالْاءَنْبِیَاءِ اءَعْلَمُهُمْ بِمَا جَاءُوا بِهِ.
ثُمَّ تَلاَ (ع ):
إِنَّ اءَوْلَى النّ اسِ بِإِبْر اهِیمَ لَلَّذِینَ اَّتبَعُوهُ وَ ه ذَا النَّبِیُّ وَ الَّذِینَ آمَنُوا
ثُمَّ قَالَ: إِنَّ وَلِیَّ مُحَمَّدٍ مَنْ اءَطَاعَ اللَّهَ وَ إِنْ بَعُدَتْ لُحْمَتُهُ وَ إِنَّ عَدُوَّ مُحَمَّدٍ مَنْ عَصَى اللَّهَ وَ إِنْ قَرُبَتْ قَرَابَتُهُ
  و فرمود (ع ): 
نزدیکترین مردم به پیامبران کسانى هستند که به آنچه آورده اند داناتر باشند. سپس این آیه را تلاوت نمود.
(نزدیکترین کسان به ابراهیم همانا پیروان او و این پیامبر و مؤ منان هستند.)(۵)
سپس حضرت علیه السلام فرمود:
دوست محمد (ص ) کسى است که خدا را اطاعت کند، هر چند به نسب از او دور باشد و دشمن محمد (ص ) کسى است که خدا را اطاعت نکند هرچند، خویشاوند نزدیک او بود.
۹۳
  وَ قَدْ سَمِعَ ع رَجُلاً مِنَ الْحَرُورِیَّهِ یَتَهَجَّدُ وَ یَقْرَاءُ فَقَالَ: 
نَوْمٌ عَلَى یَقِینٍ خَیْرٌ مِنْ صَلاَهٍ فِی شَکِّ
  وقتى شنید که یکى از حروریه (۶) نماز شب مى گزارد و قرآن مى خواند چنین فرمود: 
خوابى که با یقین همراه باشد، بهتر است از نماز گزاردن با شک .
 ۹۴
  وَ قَالَ ع : 
اعْقِلُوا الْخَبَرَ إِذَا سَمِعْتُمُوهُ عَقْلَ رِعَایَهٍ لاَ عَقْلَ رِوَایَهٍ فَإِنَّ رُوَاهَ الْعِلْمِ کَثِیرٌ وَ رُعَاتَهُ قَلِیلٌ
  و فرمود (ع ): 
هرگاه خبرى شنیدید آن را نیک بفهمید و در آن بیندیشید، نه اینکه بشنوید و نقل کنید. زیرا نقل کنندگان علم بسیارند ولى ، اندیشه کنندگان در آن اندک اند.
 ۹۵
  وَ قَدْ سَمِعَ رَجُلاً یَقُولُ: إِنّا لِلّ هِ وَ إِنّا إِلَیْهِ ر اجِعُونَ فَقَالَ: 
إِنَّ قَوْلَنَا (إِنّا لِلّهِ) إِقْرَارٌ عَلَى اءَنْفُسِنَا بِالْمُلْکِ وَ قَوْلَنَا وَ (إِنّا إِلَیْهِ ر اجِعُونَ) إِقْرَارٌ عَلَى اءَنْفُسِنَا بِالْهُلْکِ
  و فرمود (ع ): 
بر مردم روزگارى مى آید که مقرّب نبود، مگر سخن چین و خوش طبع ، به شمار نیاید، مگر تبهکار، و مردم منصف را ناتوان خوانند و صدقه را غرامت شمارند و صله رحم را منت نهادن و عبادت را برترى فروختن بر مردم . در این حال ، حکومت ، با مشورت زنان بود و امارت از آن خردان و تدبیر کارها به دست خواجگان .
  شنید که کسى مى گوید انّا لله و انّا الیه راجعون . فرمود: 
وقتى که مى گوییم (انّا لله ...) ما از آن خداییم به فرمانروایى و پادشاهى او اعتراف کرده ایم و چون مى گوییم (انا الیه راجعون ) به سوى او باز مى گردیم ، به هلاکت و از میان رفتن خود اعتراف مى کنیم .
 ۹۶
  وَ قَالَ ع : 
وَ قَدْ مَدَحَهُ قَوْمٌ فِی وَجْهِهِ: اللَّهُمَّ إِنَّکَ اءَعْلَمُ بِی مِنْ نَفْسِی ، وَ اءَنَا اءَعْلَمُ بِنَفْسِی مِنْهُمْ، اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا خَیْرا مِمَّا یَظُنُّونَ وَ اغْفِرْ لَنَا مَا لاَ یَعْلَمُونَ.
  هنگامى که کسى او را رویاروى مى ستود، چنین فرمود: 
بار خدایا، تو از من به خودم داناترى و من خود را بهتر از ایشان مى شناسم . بار خدایا، مرا بهتر از آن دار که اینان مى پندارند و گناهانى را که اینان نمى دانند، براى من بیامرز.
 ۹۷
  وَ قَالَ ع : 
لاَ یَسْتَقِیمُ قَضَاءُ الْحَوَائِجِ إِلا بِثَلاَثٍ: بِاسْتِصْغَارِهَا لِتَعْظُمَ وَ بِاسْتِکْتَامِهَا لِتَظْهَرَ وَ بِتَعْجِیلِهَا لِتَهْنَاءَ.
  و فرمود (ع ): 
برآوردن حاجتها، جز به سه چیز، راست نیاید. خرد شمردن آن تا در نزد خدا بزرگ آید. پنهان داشتن آن تا به هنگام پاداش آشکار شود و شتاب در انجام دادن آن تا گوارا شود.
 ۹۸
  وَ قَالَ ع : 
یَأْتِی عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لاَ یُقَرَّبُ فِیهِ إِلا الْمَاحِلُ وَ لاَ یُظَرَّفُ فِیهِ إِلا الْفَاجِرُ وَ لاَ یُضَعَّفُ فِیهِ إِلا الْمُنْصِفُ؛ یَعُدُّونَ الصَّدَقَهَ فِیهِ غُرْما وَ صِلَهَ الرَّحِمِ مَنّا وَ الْعِبَادَهَ اسْتِطَالَهً عَلَى النَّاسِ! فَعِنْدَ ذَلِکَ یَکُونُ السُّلْطَانُ بِمَشُورَهِ الاْ ماءِ وَ إِمَارَهِ الصِّبْیَانِ وَ تَدْبِیرِ الْخِصْیَانِ.
  و فرمود (ع ): 
بر مردم روزگارى مى آید که مقرّب نبود، مگر سخن چین و خوش طبع ، به شمار نیاید، مگر تبهکار، و مردم منصف را ناتوان خوانند و صدقه را غرامت شمارند و صله رحم را منت نهادن و عبادت را برترى فروختن بر مردم . در این حال ، حکومت ، با مشورت زنان بود و امارت از آن خردان و تدبیر کارها به دست خواجگان .
۹۹
  وَ قَدْ رُئِیَ عَلَیْهِ إِزَارٌ خَلَقٌ مَرْقُوعٌ فَقِیلَ لَهُ فِی ذَلِکَ فَقَالَ: 
یَخْشَعُ لَهُ الْقَلْبُ وَ تَذِلُّ بِهِ النَّفْسُ وَ یَقْتَدِی بِهِ الْمُؤْمِنُونَ.
  جامه اى کهنه و وصله دار بر تن داشت ، در این باب از او پرسیدند فرمود : 
این جامه دل را خاشع و نفس را خوار مى سازد و مؤ منان بدان اقتدا کنند.
 ۱۰۰
  وَ قَالَ ع : 
إِنَّ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهَ عَدُوَّانِ مُتَفَاوِتَانِ وَ سَبِیلاَنِ مُخْتَلِفَانِ، فَمَنْ اءَحَبَّ الدُّنْیَا وَ تَوَلا هَا اءَبْغَضَ الْآخِرَهَ وَ عَادَاهَا وَ هُمَا بِمَنْزِلَهِ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ مَاشٍ بَیْنَهُمَا کُلَّمَا قَرُبَ مِنْ وَاحِدٍ بَعُدَ مِنَ الْآخَرِ وَ هُمَا بَعْدُ ضَرَّتَانِ!
  و فرمود (ع ): 
دنیا و آخرت دو دشمناهمگون اند و دو راه گونه گون . هر که دنیا را دوست بدارد، آخرت را دشمن داشته . دنیا و آخرت به مثابه مشرق و مغرب اند و کسى که میان آن دو سیر مى کند، هرگاه به یکى نزدیک شود از دیگرى دور گردد و یا چون دو زن هستند در نکاح یک شوى .


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر