تبلیغات
احادیث دینی - ملاک‌های همسرگزینی در اسلام
پنجشنبه 17 تیر 1389

ملاک‌های همسرگزینی در اسلام

   نوشته شده توسط: احمد زین گنجه    

یکی از مراحل بسیار مهم، حیاتی و دشوار در ازدواج، برگزیدن همسر است. اینک برآنیم تا بدانیم اسلام درباره ویژگیهای یک همسر شایسته، چه ملاک‌هایی ارایه می‌دهد و از دیدگاه این دین، چگونه همسری باید برگزید؟ آیا تنها باید به عوامل مادی مانند: ثروت و زیبایی زن نگریست یا عوامل معنوی نظیر: ایمان و دین داری نیز مؤثر شمرده می‌شود؟ اکنون به طور گذرا به برخی از این ملاک‌ها اشاره می‌شود که در بیشتر موارد برای مرد و زن ، مشترک است.
۱ـ دین‌داری و ایمان
این ملاک را باید مهم‌ترین ملاک در همسرگزینی دانست؛ زیرا دین داری و پای‌بندی به باورهای مذهبی یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌ها است. به یقین، کسی که ایمان و دین خود را حفظ کرده است، در امر زناشویی و زندگی مشترک نیز فردی موفق خواهد بود. دین، مانع مهمی در برابر بی‌نظمی و افتادن آدمی به ورطه گناه و ستم‌کاری است. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) آن گاه که به فردی دستور داد ازدواج کند، چنین فرمود: ازدواج کن و بر تو باد که با همسری دین‌دار ازدواج کنی.[۶۰]
امام صادق(علیه‌السلام) نیز فرموده است: هر کس برای دین زن با او ازدواج کند، خداوند مال و جمال به او روزی می‌کند.[۶۱]
این دیدگاه در آیه ۲۲۱ سوره بقره ـ چنان که بحث آن گذشت ـ بیشتر نمودار است، آن گاه که خداوند ، مؤمنان را از ازدواج با زنان مشرک و بی‌دین نهی می‌کند، هر چند بسیار زیبا باشند.
۲ـ خوش اخلاقی
پس از ایمان هیچ چیزی نمی‌تواند جای‌گزین اخلاق نیک و خوش رفتاری و خوش‌گفتاری همسر گردد؛ زیرا زن و مرد تکیه‌گاه یکدیگرند و تنها اخلاق پسندیده همسر می‌تواند خستگی‌های روحی و جسمی طرف دیگر را به آسانی بزداید. اگر همسری ـ زن یا مرد ـ از بیشترین ثروت و زیبایی و شهرت برخوردار باشد، ولی با بدی رفتار کند، مشکلات بسیاری پدید خواهد آمد.
به همین دلیل، احادیث اسلامی بر خوش زبانی، خوش خلقی، گذشت، ادب، نرم خویی، فروتنی، مهربانی، عدالت، شرح صدر و بردباری، پای می‌فشارند. هر یک از این ویژگی‌ها می‌تواند بسیاری از اختلاف‌ها و کشمکش‌های خانوادگی را برطرف سازد؛ زیرا بیشتر این اختلاف‌ها از نبود همین عناصر سرچشمه می‌گیرد. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: با کسی که اخلاق و دینش پسندیده است (و ایمان و اخلاق نیک دارد) ازدواج کنید، که اگر چنین نکنید، فتنه و فساد بزرگی در زمین پدید می‌آید.[۶۲]
با اندکی دقت در این سخن، به اهمیت خوش‌رفتاری در همسر گزینی، بهتر پی می‌بریم. هم چنین گفته‌اند: فردی به امام رضا(علیه‌السلام) نامه نوشت که فردی از بستگانم به خواستگاری دخترم آمده است. ولی اخلاق خوبی ندارد و بداخلاق است، چه کنم؟ امام(علیه السلام) فرمود: اگر بداخلاق است، به او دختر نده.[۶۳]
و در حدیثی از امام علی(علیه‌السلام)، آسان‌گیری، نرم‌خویی و سازگاری از جمله ویژگی‌های بهترین زنان شمرده شده است.[۶۴]
۳ـ همتایی
تناسب، همتایی و هماهنگی مشخصات دختر و پسر عامل مهم دیگری است که بر آن بسیار تأکید شده است؛ زیرا اگر زن و مرد در جنبه‌های گوناگون دینی، اخلاقی، سنی، علمی و... تناسب نداشته باشند، گرفتار مشکل خواهند شد. با این حال، آن چه بیشتر اهمیت دارد، همتایی دختر و پسر از نظر اخلاق و باورهای مذهبی است. اهمیت همتایی، به گونه‌ای است که حتی پیامبر(صلی الله علیه و آله) درباره حضرت علی(علیه‌السلام) و حضرت زهرا (سلام الله علیها) فرموده است: اگر علی(علیه‌السلام) آفریده نمی‌شد، هیچ همتایی برای ازدواج با فاطمه(سلام‌الله‌علیها) نبود.[۶۵]
آیه شریفه والطیبات للطیبین؛ زنان پاک ، شایسته مردان پاک هستند[۶۶] نیز به همین ملاک اشاره می‌کند. در حدیثی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌خوانیم: زمینه‌ ازدواج همتایان را فراهم آورید و با همتای خود ازدواج کنید و آنان را برای به دنیا آوردن فرزندان شایسته برگزینید.[۶۷]
نکته اصلی ا ین است که پافشاری، تنها در همتایی دینی و اخلاقی پسندیده است و در غیر آن صورت، امری بیهوده و ناپسند خواهد بود.
۴ـ اصالت و شرافت خانوادگی
معمولا تربیت و رفتار و کردار هر انسانی زاییده تربیت و اخلاق خانواده‌ای است که در آن رشد کرده است. بررسی وضعیت خانواده فرد مورد نظر از نظر اجتماعی، اخلاقی، تربیتی و دینی، در شناخت بهتر همسر آینده به ما کمک خواهد کرد. روزی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: ای مردم! از سبزه‌زاری که بر بالای منجلاب و مزبله‌ای روییده باشد، بپرهیزید.
هنگامی که درباره آن پرسیدند، ایشان فرمود: زن زیبایی است که در خانواده بدی رشد کرده باشد.[۶۸]
پیامبر(صلی الله علیه و آله) با اشاره به نقش مهم خانواده در پرورش، فرزندان با شرافت و اصالت خانوادگی را از ملاک‌های مؤثر در گزینش همسر دانسته است. هم‌چنین ایشان فرموده است: خانواده‌ای بد، نه خانواده‌ای فقیر و بی‌بضاعت، این سخن می‌رساند که ملاک شرافت و اصالت خانوادگی نیز نجابت، پاکی و دین‌داری و کرامت آدمی است، نه ثروت، قدرت و شهرت.
۵ـ سلامت جسم، روح و عقل
این عوامل در ایفای نقش فرد پس از ازدواج ـ در قالب شوهر، زن یا پدر و مادر ـ نقش مؤثری دارند. برای نمونه، مرد دیوانه نه می‌تواند نقش همسری را برای زنش انجام دهد و نه نقش پدرانه را برای فرزندش. به همین دلیل، احادیث اسلامی، مسلمانان را از ازدواج با کسانی که در زمینه روحی و عقلی کمبود دارند، بر حذر می‌دارد. منظور از نقص جسمانی نیز نداشتن اندام یا دیگر نقص‌های بدنی نیست، بلکه بیشتر به بیماری‌های خطرناکی مانند: جذام، پیسی وایدز و نظیر آن برمی‌گردد. این تأکید بدان دلیل است که اسلام می‌خواهد مسلمانان، جامعه و نسلی پاک و سالم داشته باشند. امام علی(علیه‌السلام) می‌فرماید: از ازدواج با زن احمق خودداری کنید؛ زیرا هم نشینی با او برای شما بلا است و بچه‌ی به دنیا آمده از او تباه و ضایع می‌شود.[۶۹]
از امام باقر(علیه‌السلام) پرسیدند: آیا می‌توان با زن دیوانه، ولی زیبا ازدواج کرد؟ ایشان به این پرسش، پاسخ منفی داده است.[۷۰]
هم‌چنین پیامبر(صلی الله علیه و آله) در فرازی از دعاهایش می‌فرماید: خدایا! پناه می‌برم به تو از ... زنی که با کودنی و حماقت و بدخلقی خود، مرا پیش از وقت، پیر کند و... .[۷۱]
۶ـ زیبایی
اسلام افزون بر جنبه معنوی و دینی همسر آینده بر مسأله زیبایی همسر نیز تأکید می‌کند. انسان خواه ناخواه، زیبایی را دوست دارد و زشتی‌ ظاهری و نازیبایی را ناپسند می‌داند، چنان که خداوند نیز خود زیباست و زیبایی را دوست دارد. هر چند در احادیث اسلامی، به این ملاک اشاره شده است، ولی از هر گونه برخورد افراطی یا تفریطی با آن باید پرهیز کرد. زیبایی را در کنار دیگر ملاک‌های اسلامی قرار داد و نظری متعادل به آن داشت، هم‌چنان که پیشوایان ما چنین دیدگاهی را آموزش داده‌اند. برای نمونه در حدیثی می‌خوانیم: هر کسی برای زیبایی زن با او ازدواج کند، خداوند زیبایی زن را برای مرد وبال و سنگینی قرار می‌دهد[۷۲].
در مقابل، می‌بینیم که امام کاظم(علیه‌السلام) می‌فرماید: سه چیز نور چشم را جلا میبخشد، نگاه به سبزه، آب جاری و صورت زیبا[۷۳].
پس اسلام از یک سو همه چیز را در زیبایی چهره خلاصه نمی‌کند و از سوی دیگر، از آن بی‌اعتنا نیز نمی‌گذرد. در احادیث دیگری، روی سفید، چهره زیبا، بلندی و زیبایی مو، گندم گون بودن، خنده‌ی زیبا و... به عنوان زیبایی زن معرفی شده است. امام باقر(علیه‌السلام) فرمود: هرگاه خواستید با زنی ازدواج کنید، از موی او بپرسید.[۷۴]


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر